Cuốn Vương Ở Thập Niên 60[ Mang Theo Một Xe Vật Tư Nuôi Gia Đình Ở Thập Niên 60] - Chương 205

Đúng rồi, còn một việc quan trọng hơn cả, đó là nhà vệ sinh của trường học!

Trước khi loại nhà vệ sinh tự hoại xả nước ra đời, cái loại nhà xí hố xí kiểu cũ quả thực bẩn đến mức không dám nhớ lại.

Về bản vẽ thiết kế xây dựng trường học, Hứa Minh Nguyệt vẫn nhờ Mạnh Phúc Sinh và Trịnh Tế Hà hỗ trợ vẽ, cô trình bày toàn bộ ý tưởng của mình cho hai người họ.

Ban đầu Hứa Minh Nguyệt định xây trường một tầng, nhưng sau khi nghe yêu cầu của cô, cả Mạnh Phúc Sinh và Trịnh Tế Hà đều kiến nghị nên xây thành tòa nhà hai tầng nhỏ. Nếu không, diện tích đất sẽ không đủ để quy hoạch nhiều phòng học như vậy, không thể chứa hết học sinh của cả ba đại đội. Thời buổi này chưa có bê tông cốt thép hay tấm đúc sẵn, việc xây lên tầng cao hơn nữa là khá khó khăn, nhưng xây hai tầng thì vẫn trong khả năng.

Khi Hứa Minh Nguyệt đưa bản quy hoạch xây dựng trường học do hai người kia vẽ cho Hứa Kim Hổ và Giang Thiên Vượng xem, cả hai đều sững sờ khi nhìn thấy diện tích và số lượng phòng học trên bản vẽ: "Cần nhiều phòng học thế này sao? Có nhiều người đi học đến thế à?"

Hồi nhỏ Hứa Kim Hổ học ở trường tư thục nhà địa chủ Giang, lúc đông nhất cũng chỉ có hơn chục người, đó là còn toàn con nhà có điều kiện mới nuôi nổi việc học.

Theo quy hoạch phòng học của Hứa Minh Nguyệt, một khối lớp ít nhất phải có hơn 150 học sinh, năm khối lớp cộng lại đã là hơn bảy trăm người!

"Trường cấp hai của công xã cũng chưa có nhiều học sinh như vậy, cháu chắc chắn trường học cần xây lớn thế này không?" Giang Thiên Vượng xoa cái đầu tròn vo của mình, kinh ngạc hỏi.

Con trai út của ông đang học ở trường cấp hai công xã, ngôi trường đó cũng chỉ là một dãy nhà cấp bốn xây theo kiểu tứ hợp viện, quy mô không hề lớn như bản vẽ của đại đội Lâm Hà.

Hứa Minh Nguyệt cười nịnh nọt: "Có chú và chủ nhiệm ngồi ở công xã Thủy Phụ, biết đâu sau này người bên Thán Sơn cũng chẳng thèm học trường công xã nữa mà chạy hết sang vùng phía Nam sông lớn của chúng ta học ấy chứ!"

Một câu nói làm mát lòng mát dạ cả Hứa Kim Hổ và Giang Thiên Vượng. Hai người chỉ cần tưởng tượng đến cảnh học sinh phía Đông sông lớn cũng lũ lượt kéo sang đại đội Lâm Hà đi học, hình ảnh tốt đẹp đó khiến cả hai không nhịn được mà cười toe toét, lộ cả răng hàm.

Hứa Kim Hổ cầm b.út máy chỉ chỉ vào Hứa Minh Nguyệt, vui vẻ cười mắng: "Cháu đúng là dám nghĩ thật đấy!"

"Có chú và Bí thư ở đây, vùng phía Nam sông lớn chúng ta phát triển chỉ là vấn đề thời gian thôi. Hiện tại trại vịt đã có, trại heo cũng đang xây, sau này có thể còn có trại gà, trại ngỗng, trạm thủy điện cũng đang thi công. Chờ mấy cái nhà máy này đi vào hoạt động, ngày phía Nam sông lớn phát triển phồn vinh phú cường còn xa sao?" Hứa Minh Nguyệt tiếp tục vẽ ra viễn cảnh tươi sáng cho hai ông chú.

Hai người trong đầu tưởng tượng ra cảnh vùng phía Nam sông lớn dưới bàn tay mình phát triển còn phồn vinh hơn cả Thán Sơn, mặt mày đều nở hoa: "Xây! Cứ xây như thế! Mẹ kiếp, đến lúc đó đừng nói là Thán Sơn, tao bắt cả đám người công xã Thủy Phụ cũng phải sang phía Nam sông lớn của tao mà đi học!"

Kế hoạch xây dựng trường tiểu học Kiến Thiết đã được thông qua, bước tiếp theo là giải quyết các công việc cụ thể.

Hiện tại vùng phía Nam sông lớn vừa phải đắp đê, vừa phải lo sản xuất, lại còn đang xây trạm thủy điện, nhân lực thiếu hụt trầm trọng.

Hứa Minh Nguyệt bèn kiến nghị để đại đội Kiến Thiết và đại đội Hòa Bình cùng tham gia, đồng thời chiêu mộ thêm người dân sống sâu trong núi ra làm việc.

"Đại đội chúng ta và Cửa Sông Bồ hiện tại không thiếu nhất chính là lương thực, mà lương thực lại là thứ người trong núi thiếu nhất. Chúng ta cho họ cơ hội kiếm cái ăn, đồng thời cũng có thể thông qua họ để lan truyền tin tức về việc đại đội xây trường học và tuyển sinh toàn bộ khu vực phía Nam sông lớn. Như vậy, người trong núi cũng có cơ hội bước ra ngoài, học hỏi tri thức, cải thiện hoàn cảnh sống trong đó."

Hứa Minh Nguyệt rất hiểu tầm quan trọng của tri thức đối với một vùng đất và một con người.

Cô hy vọng thông qua việc thu mua thảo d.ư.ợ.c, tổ chức trường học, nhà xưởng, phổ cập việc biết chữ và pháp luật, sẽ dần dần kéo kinh tế của người dân vùng ven sông lên, rồi kéo người sống trong núi dần bước ra ngoài. Khi có công việc, có tầm nhìn rộng mở hơn, địa vị người phụ nữ mới được nâng cao, có thu nhập thì hủ tục dìm ch.ết bé gái mới giảm bớt, nạn buôn bán phụ nữ trẻ em mới dần được hạn chế.

Sự khác biệt rõ ràng nhất là mấy đại đội gần bờ sông rất ít khi xảy ra tình trạng đàn ông không lấy được vợ. Trong khi đó, càng vào sâu trong núi, thôn càng nghèo thì càng khó cưới vợ theo cách bình thường, bởi vì bé gái vừa sinh ra đã bị dìm ch.ết.

Không lấy được vợ thì làm thế nào? Thì sinh ra phạm tội.

Nghe kiến nghị của Hứa Minh Nguyệt, Hứa Kim Hổ cau mày nói: "Chuyện chiêu mộ nhân lực từ đại đội Kiến Thiết và Hòa Bình thì chú không có ý kiến, nhưng tuyển người từ trong núi sâu ra xây trường..." Ông gõ ngón trỏ lên mặt bàn, mày nhíu c.h.ặ.t: "Chỉ sợ đám người đó đến rồi không dễ quản lý đâu!"

Nếu chính ông còn ở đại đội Lâm Hà thì ông chẳng lo, nhưng hiện tại người quản lý là Hứa Hồng Hoa và Giang Kiến Quân, đều là người trẻ mới hơn ba mươi, bản thân Hứa Minh Nguyệt cũng chưa đến ba mươi, mặt non choẹt. Ông sợ khi ông vắng mặt, người trong núi kéo đến đông đúc sẽ sinh loạn.

Bất cứ việc gì cũng không phải cứ người bên trên mở miệng một cái là người bên dưới có thể làm xong ngay lập tức. Việc xây dựng khu dạy học cũng vậy.

Khi Hứa Kim Hổ và Giang Thiên Vượng triệu tập cán bộ ba đại đội vùng phía Nam sông lớn lên công xã Thủy Phụ họp, đại đội Kiến Thiết và đại đội Hòa Bình mới biết đại đội Lâm Hà lại sắp sửa làm chuyện lớn.

Sau khi xây xong trại vịt và đang xây trạm thủy điện, giờ đại đội Lâm Hà lại muốn xây trường học.

Vị bí thư già của đại đội Kiến Thiết lập tức sốt sắng nói: "Bí thư Giang, Chủ nhiệm Hứa, đại đội chúng tôi cũng chưa có trường học, cũng đang rất thiếu nơi dạy chữ, các anh xem liệu đại đội chúng tôi có được xây một cái không?"

Đại đội Lâm Hà còn đỡ hơn chút vì ngày xưa có địa chủ Giang ở thôn Giang Gia, phúc trạch lan sang mấy thôn lân cận, nên những người như Hứa Kim Hổ, Giang Thiên Vượng hồi nhỏ đều được học vài năm tư thục, biết viết biết tính.

Ông không khỏi nhìn Hứa Kim Hổ và Giang Thiên Vượng ngồi ở ghế trên với ánh mắt chua xót. Nếu hai người họ không biết chữ, không biết viết, thì có lẽ giờ cũng chỉ làm chủ nhiệm và bí thư đội sản xuất như bọn ông, chứ chẳng leo lên được vị trí đứng đầu cả khu thế này. (Trong mắt thế hệ người già, họ vẫn quen gọi công xã Thủy Phụ là khu Thủy Phụ).

Như chính ông đây, cũng chỉ miễn cưỡng nhận mặt được vài chữ, chữ viết ra thì người khác nhìn không hiểu, tự mình đọc lại cũng chật vật. Sau này nhờ có lớp xóa mù chữ, ông già đầu rồi mà tối nào cũng giả vờ đi giám sát học viên, thực chất là để học lỏm theo thầy giáo, ngày ngày về nhà dùng b.út chì nắn nót viết đi viết lại trên vở mới miễn cưỡng viết đủ nét, dù vậy lỗi chính tả vẫn đầy rẫy.

Chuyện này ngay cả bà vợ già ở nhà vốn luôn sùng bái ông, tưởng ông là phần t.ử trí thức, cũng không hề hay biết.

Ông vừa dứt lời, Bí thư đại đội Hòa Bình cũng mắt trông mong nhìn Giang Thiên Vượng nói: "Bí thư, anh xem đại đội Hòa Bình chúng tôi cũng chưa có trường, có phải cũng nên xây một cái không?"

Hứa Kim Hổ ngồi dựa lưng vào ghế, dáng ngồi nghênh ngang như lưu manh, trừng mắt quát: "Mấy ông này, vội cái gì? Hả? Vội cái gì? Đã bảo là không cho các ông xây trường đâu? Hôm nay gọi các ông đến đây chẳng phải vì chuyện này sao?"

Giang Thiên Vượng nhìn cái dáng ngồi "chẳng ra thể thống gì" của ông bạn già, lườm một cái rồi bực bội nói với Hứa Minh Nguyệt: "Chủ nhiệm Hứa, hay là cháu nói đi."

Hứa Minh Nguyệt ngồi phía dưới Hứa Kim Hổ lúc này mới ho khan một tiếng, thu hút sự chú ý của mọi người. Không có máy in nên cô cũng lười chép lại bản kế hoạch, trực tiếp cầm bản gốc lên nói: "Là thế này, các vị Bí thư, Chủ nhiệm ngồi đây đều biết, đại đội Lâm Hà thời gian trước mới xây một trại vịt, tương lai còn sẽ xây thêm trại gà và xưởng nuôi ngỗng, Cửa Sông Bồ chúng tôi cũng đang xây một trại heo. Có nhiều nhà xưởng như vậy, tương lai chắc chắn phải tuyển công nhân."

Vừa nghe đại đội Lâm Hà sắp xây nhiều xưởng, lại còn tuyển công nhân - thời buổi này giai cấp công nhân là quang vinh nhất, có lương, có trợ cấp - cán bộ đại đội Hòa Bình và Kiến Thiết đều nhao nhao lên: "Đại đội chúng tôi cũng nuôi vịt được mà!"

"Đại đội chúng tôi có thể nuôi ngỗng!"

"Trại heo thì đại đội chúng tôi cũng mở được chứ sao!"

Hứa Kim Hổ đập mạnh tay xuống bàn, trừng đôi mắt hổ: "Đã bảo vội cái gì? Chờ Chủ nhiệm Hứa Phượng Lan nói xong đã!"

Hứa Kim Hổ vừa nổi giận, lãnh đạo hai đại đội kia đành kìm nén sự nôn nóng trong lòng, tạm thời im lặng, nhưng ánh mắt trao đổi vẫn tràn đầy khát khao.

Hứa Minh Nguyệt cười nói: "Chủ nhiệm Tiêu và Bí thư Uông nghe tôi nói hết đã. Các chú đều biết phía Đông sông lớn có nhà máy xi măng, lò gạch, mỏ than Thán Sơn. Ngoại trừ mỏ than Thán Sơn tuyển thợ mỏ từ khắp các công xã lân cận, thì các nhà máy khác chỉ tuyển người ở phía Đông sông lớn. Vậy nên đại đội Lâm Hà chúng tôi về sau tuyển công nhân cũng sẽ ưu tiên tuyển người của vùng phía Nam sông lớn chúng ta."

Cán bộ đại đội Hòa Bình và Kiến Thiết cứ tưởng Hứa Minh Nguyệt nói "ưu tiên" là chỉ tuyển người thuộc ba đại đội trực thuộc công xã Thủy Phụ, chứ không biết cô đang ám chỉ toàn bộ người dân vùng phía Nam sông lớn. Họ mừng thầm trong bụng, gật đầu lia lịa định nói, nhưng bị Hứa Kim Hổ trừng mắt thêm cái nữa nên đành nín thinh, tiếp tục nghe Hứa Minh Nguyệt giới thiệu.

"Đã là tuyển công nhân, thì người lao động không thể đến cái thông báo thi tuyển cũng không đọc hiểu, lúc thi viết thì chữ cũng không biết viết, đúng không ạ? Cho nên, để ba đại đội chúng ta sau này chiếm ưu thế hơn trong các đợt tuyển dụng của cả vùng, Chủ nhiệm Hứa đáng kính của Cách Ủy Hội và Bí thư Giang lãnh đạo anh minh của công xã, sau khi suy xét kỹ lưỡng, đã quyết định xây dựng một ngôi trường tại cuối thôn Hứa Gia thuộc đại đội Lâm Hà, vị trí giáp ranh với đại đội Kiến Thiết. Ngôi trường này sẽ tuyển sinh chung cho cả ba đại đội Ven Sông (Lâm Hà), Kiến Thiết và Hòa Bình, để con em vùng phía Nam sông lớn chúng ta từ nay có nơi đi học, có nơi biết chữ, có nơi để thực hiện ước mơ!"

Giọng nói đanh thép của Hứa Minh Nguyệt vừa dứt, Hứa Kim Hổ và Giang Thiên Vượng lập tức đi đầu vỗ tay. Giang Thiên Vượng còn nhiệt tình hô to: "Hay!"

Giang Thiên Vượng cười nhìn mọi người quanh bàn họp nói: "Sự việc là như thế, tình hình là như vậy. Vừa rồi Chủ nhiệm Hứa Phượng Lan cũng đã trình bày rõ ràng. Hôm nay gọi các ông đến là muốn bàn bạc cụ thể về việc xây dựng trường Kiến Thiết. Sắp tới việc tuyển giáo viên cũng sẽ tuyển mộ từ nhân sự của cả ba đại đội." Ông nghiêm mặt dặn dò: "Tuyển giáo viên đến lúc đó sẽ phải thi tuyển. Chuyện này nói trước cho các ông biết để còn chuẩn bị, các ông về cũng có thể bảo người trong đại đội mình ôn tập trước đi!"

Đây chính là cái lợi của việc làm lãnh đạo đại đội, có tin tức gì cũng biết đầu tiên. Chỉ cần họ có chút tư tâm, về nhà mách nước cho người thân bạn bè chuẩn bị thi tuyển giáo viên trước, thì tỷ lệ đỗ tự nhiên sẽ cao hơn người khác rất nhiều. Các đội viên sản xuất bên dưới có muốn kiện cáo cũng chẳng làm gì được.

Hứa Kim Hổ lại dùng đầu b.út gõ nhẹ xuống mặt bàn, mày nhíu c.h.ặ.t, đôi mắt hổ quét qua mấy cán bộ của đại đội Hòa Bình và Kiến Thiết, nói: "Đừng bảo chúng tôi không nghĩ cho đại đội Hòa Bình và Kiến Thiết. Nếu không định rủ hai đại đội các ông cùng tham gia, chúng tôi đã chẳng xây trường ở cuối thôn Hứa Gia!"

Hứa Kim Hổ nghiêm mặt "chém gió": "Vốn dĩ tôi và Bí thư Giang bàn nhau định xây trường ở đầu thôn Giang Gia kia. Nhưng tôi nghĩ lại, thấy hai đại đội các ông cũng thuộc công xã Thủy Phụ mà lại chưa có trường học, con em trong đại đội thất học thì tội nghiệp quá, nên cuối cùng mới quyết định dời về xây ở cuối thôn Hứa Gia, để trẻ con cả ba đại đội đều có thể đi học!"

Ông nói những lời này mặt không đỏ, tim không đập. Nghe mà Giang Thiên Vượng cũng không nhịn được phải liếc nhìn cái mặt già của Hứa Kim Hổ hết lần này đến lần khác, trong lòng thầm mắng: Da mặt lão già này rốt cuộc làm bằng cái gì thế? Sao có thể nói ra những lời vô sỉ như vậy mà mặt không biến sắc? Tao là người trong cuộc đang ngồi lù lù ở đây này, cái gì mà "bàn bạc quyết định xây ở thôn Giang Gia"? Bọn tao quyết định xây ở thôn Giang Gia bao giờ? Không phải ngay từ đầu mày đã gạt phắt đi à?

Cái gì mà "vẫn là ông Hứa Kim Hổ nghĩ cho con em hai đại đội kia"? Lời này mà lão Hứa cũng nói ra được hả? Nói thế mà không thấy ngượng mồm sao? Rõ ràng là lão già mày thấy có cái gì tốt cũng vơ vét về thôn Hứa Gia, giờ lại nói giọng đạo đức giả là thương bọn trẻ con đi học vất vả. Hứ! Phì!

Mặc kệ trong lòng Giang Thiên Vượng c.h.ử.i thầm thế nào, sắc mặt quái dị ra sao, Hứa Kim Hổ vẫn tỉnh bơ, chẳng thèm để ý. Ông vẫy tay ra hiệu cho Giang Thiên Vượng tiếp lời.

Xưa nay Hứa Kim Hổ luôn đóng vai ác, giờ đến lượt Giang Thiên Vượng đóng vai người tốt. Ông nhất thời chưa phản ứng kịp lão già kia muốn mình nói gì, ngớ ra một chút rồi mới nói: "Hiện tại xi măng và ngói đang khan hiếm, muốn xây ba cái trường học là chuyện không tưởng. Các ông đều là người sống ven sông lớn, đều biết việc đắp đê quan trọng thế nào. Để con em ba đại đội chúng ta tương lai không còn chịu cảnh mù chữ, hiện tại chúng ta chỉ đủ khả năng xây dựng một ngôi trường tiểu học tại cuối thôn Hứa Gia thuộc đại đội Lâm Hà, tuyển sinh toàn diện cho cả ba đại đội Ven Sông, Kiến Thiết, Hòa Bình. Hôm nay gọi các ông đến, thứ nhất là để thương lượng xem hai đại đội các ông cử bao nhiêu nhân lực đến thôn Hứa Gia cùng xây trường; thứ hai chính là việc tuyển công nhân và tuyển giáo viên."