Khu Khai Thác Rỗng - Chương 1

Chỉ ba giây trước khi tiếng còi báo động vang lên, Thẩm Nham mới nhìn thấy tên Chu Thâm Hà trên lịch phân ca.

Tờ giấy A4 kẹt trong trống mực, anh đập hai cái vào máy in mà không ra, kẹp tờ lịch phân ca bị kẹt một nửa rút ra. Ánh mắt dừng ở cột cuối cùng. Đội khai thác than số hai, tổ ba, tài xế: Chu Thâm Hà. Ca trực: ca đêm. Mặt khai thác: mặt khai thác số ba giếng phụ.

Ngay sau đó, từ phía ngoài cửa sổ truyền đến một âm thanh.

Không phải tiếng chuông báo cơm, mà là kiểu âm thanh gấp gáp, lạnh lẽo như kim loại va vào nhau, như một trận mưa đinh sắt nện vào thùng thiếc. Thẩm Nham ghé sát cửa sổ, thấy khói đen từ miệng giếng phụ trào ra – thứ khói xám đục cuộn theo bụi than. Anh biết loại khói đó, tháng trước huấn luyện an toàn có chiếu phim, dấu hiệu trước vụ nổ bụi than, ba phút không sơ tán, đường hầm toàn khí độc.

Anh bỏ máy in, chụp mũ bảo hộ trên bàn rồi chạy ra ngoài.

Hành lang đầy tiếng ủng cao su đập xuống nền xi măng nặng nề, có người hét "Giếng phụ!" có người hét "Thông gió dừng rồi!". Thẩm Nham chen vào cầu thang, lao xuống thì đụng phải một người, đối phương c.h.ử.i gì đó anh không nghe rõ. Tòa nhà văn phòng gần miệng giếng, anh chạy ra chưa đầy ba phút đã thấy dây cảnh giới.

Người phòng an toàn giơ loa hét người không liên quan lùi lại, giọng bị tiếng còi cắt thành mảnh vụn. Thẩm Nham đứng trước nhất, nắm c.h.ặ.t vành mũ bảo hộ, đốt ngón tay trắng bệch.

Đợt người đầu tiên lên giếng là bảy phút sau.

Lồng cũi từ miệng giếng nâng lên mang theo một luồng gió nóng, quấn mùi lưu huỳnh và mồ hôi trộn lẫn. Khuôn mặt ai cũng phủ đầy bụi than, không phân biệt được ai với ai, chỉ còn lòng trắng mắt và hàm răng thấp thoáng ánh sáng. Thẩm Nham từng người một bám vai nhìn, lòng bàn tay cọ toàn vết đen.

Người thứ bảy, không phải.

Người thứ mười một, không phải.

Người thứ mười lăm ra thì bị người ta dìu, chân trái cong bất thường, quần công nhân từ đầu gối trở xuống ướt hết, không phân biệt được là nước hay m.á.u. Tim Thẩm Nham khựng lại một nhịp, ghé sát nhìn, không phải.

Người thứ mười tám, không phải.

Người thứ mười chín bước ra.

Chu Thâm Hà tự mình bước ra. Cánh tay phải rũ xuống không tự nhiên, vai trái vác cánh tay của một người khác. Mặt cậu toàn bụi than, chỉ lộ ra đôi mắt, trên mí mắt có một vết cắt mới, m.á.u trộn bụi than đông thành vảy đỏ sẫm.

Người trên vai không còn mũ bảo hộ, cả khuôn mặt vùi dưới áo công nhân của Chu Thâm Hà.

Thẩm Nham chen qua đám đông lao tới: "Cậu—"

Chu Thâm Hà ngẩng đầu nhìn anh. Chỉ một cái nhìn. Rồi cúi xuống đặt người trên vai lên cáng, cánh tay phải trật khớp giật một cái, cậu c.ắ.n răng không phát ra tiếng. Người đặt ổn rồi, cậu đứng thẳng, thấy Thẩm Nham vẫn đứng trước mặt.

"Đừng lại," cậu nói, giọng như giấy nhám cọ sắt, "bẩn."

Thẩm Nham không buông tay. Anh nắm lấy cổ tay không bị thương của Chu Thâm Hà. Tay Chu Thâm Hà rất bẩn, bụi than và mồ hôi trộn thành bùn đen, kẽ móng tay toàn vệt đen. Tay Thẩm Nham rất sạch, cổ tay áo còn cài cúc sơ mi mới thay buổi chiều.

Bên cạnh có người nhìn họ.

Chu Thâm Hà rút tay về, khẽ nói: "Về nhà rồi nói."

Rồi cậu quay người đi về phía phòng y tế. Bóng lưng vai trái thấp hơn vai phải, cánh tay trật khớp buông sát bên người, theo bước chân mà lắc nhẹ.

Thẩm Nham đứng nguyên tại chỗ, lòng bàn tay toàn vết đen.

Thẩm Nham không về văn phòng. Anh đi thẳng đến phòng điều độ.

Cửa phòng điều độ mở, bên trong toàn mùi t.h.u.ố.c lá và tạp âm dòng điện. Điều độ viên Lão Triệu đang gọi điện, giọng đã khàn: "Đội hai đủ người, giếng phụ lên hết rồi, không c.h.ế.t ai, hai người nhẹ một người trật khớp…" Ông thấy Thẩm Nham vào, kẹp điện thoại vào vai gật đầu với anh.

Thẩm Nham đứng ở cửa không vào. Anh nghe Lão Triệu báo cáo danh sách nhân sự với đầu dây bên kia, từng người một, như đang đọc một danh sách. Lão Triệu báo xong, gác điện thoại, ngẩng đầu nhìn anh: "Thẩm công, sao anh lại đến? Nửa đêm thế này."

"Tay Chu Thâm Hà thế nào."

Lão Triệu sững người, chắc không ngờ anh lại hỏi riêng người này. "Trật khớp, phòng y tế bó rồi, không gãy xương. Mai chắc được nghỉ một ngày, ngày kia xem tình hình."

Thẩm Nham gật đầu.

"Anh quen cậu ta à?" Lão Triệu tiện miệng hỏi.

"Ở ghép." Thẩm Nham nói.

Lão Triệu không hỏi nữa. Cúi xuống lật sổ ghi chép. Thẩm Nham đứng một lát, quay người đi.

Đêm đó Thẩm Nham không về Tân Thành. Sự cố tuy không c.h.ế.t người, nhưng bên kỹ thuật phải giữ người phối hợp điều độ, viết báo cáo tình hình, liên hệ phòng trực ban tập đoàn. Anh nằm tạm trên giường gấp ở phòng trực ban tòa nhà văn phòng một đêm, không ngủ được mấy, trong tai toàn tiếng dây cáp l.ồ.ng cũi.

Trưa hôm sau anh xin nghỉ nửa ngày với trưởng phòng, ngồi xe buýt về Tân Thành.

Nửa tiếng xe. Trên xe không đông, mấy công nhân vừa tan ca đêm dựa ghế ngủ gật, bụi than trên quần áo công nhân cọ vào vỏ ghế xanh, để lại từng vệt đen. Thẩm Nham ngồi hàng cuối cạnh cửa sổ, nhìn mấy tòa nhà xám của phố cũ lùi dần, dải cây xanh và khu dân cư mới của Tân Thành từ từ hiện ra.

Thật ra anh không cần về. Chu Thâm Hà chỉ trật khớp, mai đi làm được. Anh biết.

Nhưng anh vẫn về.

Đẩy cửa nhà, Chu Thâm Hà ngồi trên sofa, tay phải treo băng, tay trái bưng bát mì ăn, mì nấu hơi nhũn, đũa gắp khó khăn. Cậu thấy Thẩm Nham vào, đặt bát xuống.

"Anh về làm gì."

"Lấy tài liệu." Thẩm Nham nói. Thật ra anh không có gì cần lấy.

Anh vào bếp, mở tủ lục lọi, từ trong cùng mò ra một lọ dầu hoa hồng. Năm ngoái Chu Thâm Hà bê đồ bị giãn lưng, còn nửa lọ. Thẩm Nham vặn nắp ngửi thử, mùi chưa hỏng.

"Tay cử động được không." Anh bưng dầu hoa hồng ra trước sofa.

Chu Thâm Hà nhìn anh, không nói, cởi băng, lộ ra vai. Chỗ trật khớp sưng một vòng, dưới da tím xanh, như một cục xỉ than bị giẫm. Thẩm Nham ngồi xuống, đổ dầu hoa hồng vào lòng bàn tay, xoa nóng, ấn lên.

Vai Chu Thâm Hà căng lại.

"Đau?"

"Không đau."

Thẩm Nham thêm chút lực, lòng bàn tay áp vào vòng tím xanh chầm chậm xoa. Chu Thâm Hà không nói nữa, quay đầu nhìn ra cửa sổ. Nắng chiều Tân Thành sạch hơn phố cũ, xuyên qua cửa sổ rơi xuống bàn trà, dưới lầu vang lên tiếng trẻ con chạy nhảy.

Thẩm Nham xoa một lát, Chu Thâm Hà bỗng nói: "Tối qua anh trực?"

"Ừ."

"Vậy anh chạy ra miệng giếng làm gì."

Tay Thẩm Nham dừng trên vai cậu.

Chu Thâm Hà quay đầu, không nhìn anh, giọng rất phẳng: "Anh ở tòa nhà văn phòng là được rồi. Người bên kỹ thuật, có chuyện thì đến phòng điều độ đợi thông báo, chạy ra miệng giếng làm gì."

Thẩm Nham không trả lời. Anh vặn nắp dầu hoa hồng, đứng dậy, đặt lọ lên bàn trà. Chu Thâm Hà quay đầu nhìn anh, mắt bị vết vảy m.á.u mới ép hơi khó mở, nhưng ánh mắt rất thẳng.

"Tối qua anh không ngủ ngon," Thẩm Nham nói, giọng hơi khàn, "ngủ thêm chút đi."

Anh quay người vào phòng mình, đóng cửa lại.

Đóng cửa xong anh dựa vào cánh cửa đứng rất lâu. Bên ngoài Chu Thâm Hà không động. Phòng khách yên tĩnh, chỉ có tiếng bước chân trẻ con chạy qua dưới lầu và tiếng gió chiều Tân Thành.

Anh đi đến bàn ngồi xuống, mở ngăn kéo dưới cùng, lục ra một bản photo A4 gấp bốn lần. Bảng tổng hợp trợ cấp t.a.i n.ạ.n mỏ Hồng Lĩnh năm ngoái. Anh lật đến hàng thứ ba.

Họ tên: Chu Thâm Giang. Thâm niên: 12 năm. Vị trí: tài xế máy khai thác than. Nguyên nhân t.ử vong: nổ khí gas. Cột số tiền trợ cấp có hai vết sửa. Cột người nhà ký nhận, nét chữ ký rất nặng, nét phẩy chữ "Chu" chọc thủng giấy. Cột người xử lý, Thẩm Nham. Tên của chính anh.

Anh lật lại, úp mặt giấy xuống đặt vào ngăn kéo.

Rồi anh nằm trên giường bất động, nhìn trần nhà. Bên cạnh vang lên tiếng Chu Thâm Hà đứng dậy rót nước, ấm nước va vào mép bàn, kêu một tiếng.

Thẩm Nham nhắm mắt, lòng bàn tay còn vương mùi dầu hoa hồng.

Anh nhớ ngày đầu ở ghép, Chu Thâm Hà giúp anh xách vali vào nhà. Khoảnh khắc hai người mắt đối mắt, anh đã nhận ra. Khuôn mặt đó quá giống ảnh thẻ một tấc trong hồ sơ của Chu Thâm Giang. Lông mày, sống mũi, xương hàm, gần như cùng một khuôn. Nhưng anh không hỏi. Chu Thâm Hà cũng chưa từng nhắc mình có một người anh.

Thẩm Nham vẫn nghĩ Chu Thâm Hà không nhắc là vì đau lòng.

Anh vùi mặt vào gối.