Thần Chi Tự Liệt - Chương 24: Cuộc Họp

Không khí trong tầng hầm vừa ẩm vừa nặng, mang theo mùi tanh ngọt đặc trưng của lòng đất sâu, trộn lẫn mùi gỗ mục và mùn thối, đè lên n.g.ự.c, mỗi lần hít thở cứ như nuốt vào một ngụm thời gian cũ ẩm ướt. Lâm Mạc ngồi xổm trước bức bích họa, ánh sáng lạnh từ màn hình điện thoại rọi lên những nét vẽ đã bạc màu, soi rõ từng mảng sáng tối của bức cổ họa tàn phá.

Cậu cố đọc thêm nhiều thứ từ bức họa.

Bóng hình khổng lồ giữa bức vẽ che kín cả mảng tường, nhưng lại mờ nhạt như bị ngăn cách bởi một tầng sương mù nghìn năm. Dù nhìn thế nào, cậu cũng không thể nhận ra hình dạng thật sự của nó. Lâm Mạc nheo mắt, thử tiến gần rồi lùi lại, đổi sang vài góc nhìn khác nhau, muốn nhận ra con vật khổng lồ ấy rốt cuộc trông như thế nào — là núi, là thú, là cây, hay là một mảng sương mù đọng mãi không tan. Nhưng bất kể cậu nhìn thế nào, bóng hình ấy đều như bị bôi xóa có chủ ý, bị mài mòn, viền cạnh nhòe thành một mảng bóng tối mơ hồ, không thể nhận ra bất kỳ hình thái cụ thể nào.

Những bóng người quỳ phục dưới chân nó thì rõ hơn một chút, dày đặc, chồng lớp, tư thế thành kính và hèn mọn, như đang cử hành một nghi lễ cổ xưa nào đó. Trong tay họ dường như đều nâng thứ gì đó, có cái như bát, có cái như vò, giơ cao quá đầu, dâng lên bóng hình khổng lồ ở giữa.

"Là cảnh tế lễ." Giọng Diệp Tư Tình truyền đến từ bên cạnh, nhẹ mà nặng, "Tư thế của những người này, gần như giống hệt cảnh tế lễ chúng ta thấy trong từ đường, nâng lễ vật, hiến tế cho thứ kia."

Lâm Mạc gật đầu, không quay lại. Cậu lại cẩn thận nhìn bức họa một lượt, muốn tìm từ những đường nét bạc màu ấy dấu vết về Tinh Chi Thải, tìm ghi chép về mảng sương mù đặc ấy, tìm bất kỳ manh mối nào có thể giải thích tất cả những gì đang diễn ra trước mắt. Nhưng cậu thất vọng.

Ngoài bức vẽ ra, không còn gì khác.

Lâm Mạc lại đi một vòng quanh tường tầng hầm, dùng ánh sáng điện thoại rọi từng tấc một lên mỗi bức tường. Nhưng ngoài bức họa ấy ra, những bức tường khác hoặc là đất trần trụi, hoặc bị rễ cây thô to và rêu dày phủ kín mít. Cậu thử gạt vài chỗ rễ cây trông có vẻ khả nghi, nhưng những sợi rễ ấy bám quá sâu quá c.h.ặ.t, như thể hòa vào tường, dù thử thế nào cũng không thể bóc ra được. Cậu lại gõ vài chỗ tường trông có vẻ phẳng phiu, tiếng vọng truyền lại đều đục và dày, không nghe ra bên dưới có bất kỳ khoảng rỗng nào.

Không thu được gì.

Lâm Mạc đứng thẳng dậy, xoa lưng mỏi, thở ra một hơi nặng nề. Cậu lại bước về phía bức họa, ngồi xổm xuống, nhìn bức cổ họa tàn phá ấy, trong lòng dâng lên một cảm giác bất lực sâu sắc. Bức họa này là manh mối duy nhất họ tìm được dưới nền từ đường, nhưng nó quá cổ, quá mờ, quá tàn khuyết, như một cuốn sách cũ bị nước ngâm nát, các trang dính c.h.ặ.t vào nhau, thế nào cũng không mở ra được.

Cậu gần như sắp bỏ cuộc.

Đúng lúc này, một tiếng sột soạt vụn vặt truyền đến từ phía dưới bức họa.

Lâm Mạc theo phản xạ nhìn về phía âm thanh. Chỉ thấy một con chuột chũi — chính là con đã dẫn họ xuống từ trên từ đường lúc nãy — không biết từ lúc nào đã chui ra từ góc hang, thân hình tròn vo lắc lư bò đến trước bức họa, rồi, ngay trước mắt Lâm Mạc, chui thẳng vào một cái hang tối om dưới chân bức họa.

Cái hang ấy giấu cực kỳ kín đáo. Nó nằm ở góc dưới cùng của bức họa, bị rễ cây rủ xuống và đất dày che kín mít, từ bên ngoài nhìn vào, gần như giống hệt những chỗ lồi lõm khác trên tường, nếu không phải con chuột chũi vừa khéo chui vào đó, Lâm Mạc căn bản không thể nào chú ý đến nó.

"Đợi đã!" Lâm Mạc đột ngột đứng dậy, bước nhanh đến trước cái hang ấy, "Ở đây có một cái hang!"

Cậu ngồi xổm xuống, nằm sấp trên đất, đưa điện thoại lại gần cái hang, mượn ánh sáng lạnh từ màn hình rọi vào trong.

Ánh sáng điện thoại rọi vào, mơ hồ có thể thấy không gian bên trong còn sâu hơn, rộng hơn cả tầng hầm bên ngoài, tối như vực sâu, nhìn một cái không thấy đáy. Mượn ánh sáng yếu ớt, Lâm Mạc mơ hồ nhận ra, bên trong dường như có thứ gì đó — những mảng lớn, có quy luật, không giống hình dạng tự nhiên, như những cấu trúc do người xây dựng, lặng lẽ nằm phục trong bóng tối sâu thẳm.

Tim Lâm Mạc đập mạnh một cái, gần như theo bản năng đưa tay ra, muốn bóc miệng hang, chui vào xem cho rõ. Nhưng cái hang ấy thật sự quá nhỏ, người lớn căn bản không chui vào được, cậu thử hai lần, chỉ có thể ủ rũ bỏ cuộc.

"Bên trong là gì?" Diệp Tư Tình cũng ngồi xổm xuống, ánh mắt rơi trên miệng hang, giọng mang theo một tia nặng nề.

"Không nhìn rõ." Lâm Mạc lắc đầu, sắc mặt hơi khó coi, "Quá sâu, ánh sáng điện thoại không rọi tới đáy. Nhưng bên trong chắc chắn có thứ gì đó — không phải hang đất, như do người xây, có cấu trúc."

"Là chuột chũi đào ra, hay là... thứ gì khác để lại?" Ngô Giai Di không biết từ lúc nào cũng lại gần, ngồi xổm bên cạnh hai người, ôm con chuột chũi, yên lặng nhìn cái hang tối om ấy, giọng mềm mại, "Nó thỉnh thoảng chui vào, nhưng cháu cũng không vào. Cái hang ấy quá nhỏ, cháu không vào được, nó cũng không cho cháu vào."

Lâm Mạc và Diệp Tư Tình nhìn nhau, đều thấy trong mắt đối phương cùng một suy nghĩ.

Đúng lúc này, Diệp Tư Tình đột nhiên ngẩng đầu, nhìn về phía miệng lối đi. Cô không nói gì, chỉ là sắc mặt hơi biến đổi.

Lâm Mạc theo ánh mắt cô nhìn lại, mới chợt phản ứng — qua miệng lối đi thẳng đứng ấy, vốn còn có thể thấy một tia sáng trời xám trắng, nhưng lúc này, tia sáng ấy đã tối đi, gần như biến mất. Sắc trời, không biết từ lúc nào đã tối xuống.

"Trời sắp tối rồi." Tim Lâm Mạc đột ngột chùng xuống, một luồng lạnh chạy dọc sống lưng.

"Về trước đã." Lâm Mạc quyết đoán đứng dậy, cất đèn pin, "Thông tin ở đây, ngày mai trời sáng lại đến tra. Trời tối rồi không thể ở ngoài nữa."

Cậu cúi xuống, nhìn Ngô Giai Di: "Giai Di, trời sắp tối rồi, chúng ta đưa cháu về chỗ dì trước, được không?"

Ngô Giai Di gật đầu, không hỏi thêm, ngoan ngoãn ôm chuột chũi đứng dậy. Trước khi đi, cô bé quay đầu nhìn cái hang tối om ấy, lại nhìn bức họa, trên khuôn mặt nhỏ không thấy biểu cảm gì, chỉ yên lặng đi theo hai người, men theo lối đi dốc đứng ấy, từng bước bò trở lại mặt đất.

Sắc trời bên ngoài từ đường đã hoàn toàn tối sầm, sương mù dày đặc lại từ trong thung lũng trào lên, phủ cả ngôi làng trong một lớp âm u xám trắng. Lâm Mạc và Diệp Tư Tình đưa Ngô Giai Di đến trước cửa nhà Ngô Diễm Phương, nhìn cô bé vào nhà, mới quay người vội vã trở về tòa nhà dạy học tình nguyện. Suốt đường đi hai người đều không nói gì, nhưng trong lòng đều cuộn trào cùng một suy nghĩ.

Cái hang tối om mà con chuột chũi chui vào.

Và bóng tối sâu bên trong nơi ấy, không thấy đáy.

Đèn trong tòa nhà dạy học vẫn sáng, từ nhà ăn tầng một truyền đến tiếng bát đũa va chạm. Đẩy cửa bước vào, Phan Vũ, Lý Thư, Phương Gia Lâm, Từ Dương đang quây quần bên bàn ăn tối, trên bàn bày vài đĩa rau xào đơn giản, và một nồi cháo trắng nóng hổi. Thấy Lâm Mạc và Diệp Tư Tình bước vào, Phan Vũ lập tức đặt đũa xuống, ngẩng đầu: "Cuối cùng cũng về rồi! Hai người cả buổi chiều chạy đi đâu vậy? Tao còn tưởng hai người bị sương mù nuốt mất rồi chứ!"

Lâm Mạc không đáp, kéo ghế ngồi xuống, nhận một bát cháo, cúi đầu húp hai ngụm, mới mở miệng: "Chiều nay, bọn tôi đi theo Ngô Giai Di một chuyến, vào mật thất dưới nền từ đường."

Một câu, khiến cả nhà ăn lập tức im lặng.

Mọi người đều dừng động tác trên tay, đồng loạt nhìn về phía Lâm Mạc. Từ Dương đặt bát xuống, nhíu mày: "Dưới nền từ đường? Mật thất? Chuyện gì vậy?"

Lâm Mạc kể lại từng chuyện một những gì trải qua buổi chiều. Từ việc bám theo Ngô Giai Di vào từ đường, đến việc thấy cô bé nói chuyện với chuột chũi trước cây hòe già, đến việc bị chuột chũi phát hiện, đến việc dùng whisky đổi lấy cơ hội vào hang của con chuột chũi, đến cánh cửa tối dưới bàn thờ đã bị ai đó mở sẵn từ trước, đến lối đi ngầm thẳng xuống dưới cây hòe già, đến căn tầng hầm rộng lớn ấy, đến khắp tường đầy rễ cây và đồ chơi của Ngô Giai Di, cuối cùng, đến bức họa cổ bị rễ cây che khuất, và cái hang tối om ẩn chứa một bí mật kinh người khác mà con chuột chũi chui vào.

Nhà ăn im lặng đến mức nghe được tiếng kim rơi.

Cái thìa trong tay Phan Vũ lơ lửng giữa không trung, nửa ngày không đặt xuống: "Tụi mày... tụi mày vào dưới nền từ đường? Cái hang của con chuột chũi ấy? Còn phát hiện một bức họa?"

"Hơn nữa bức họa ấy, vẽ một cảnh tế lễ cổ xưa." Lâm Mạc miêu tả lại nội dung trên bức họa, "Một đám người đang dâng lễ vật lên một bóng hình khổng lồ không nhìn rõ hình dạng. Tư thế của những người ấy, gần như giống hệt nghi thức tế Đại Già Quỷ của chúng ta hiện nay."

"Nói cách khác, bức họa ấy, có thể là được vẽ từ mấy trăm mấy nghìn năm trước." Từ Dương chậm rãi mở miệng, ánh mắt sắc bén, "Vẽ một nghi lễ cổ xưa hiến tế cho 'Đại Già Quỷ'. Thứ ấy... từ rất rất lâu trước đây, đã được tổ tiên làng Già Lĩnh tế lễ rồi."

"Không chỉ là tế lễ." Lâm Mạc lắc đầu, "Dưới căn tầng hầm ấy, còn có một hang động sâu hơn, là chuột chũi chui vào, người không vào được. Tôi dùng điện thoại rọi qua, bên trong đen không thấy đáy, nhưng có thể thấy cấu trúc do người xây. Tôi nghi, bức họa ấy chỉ là bề ngoài, trong hang động bên dưới ấy, mới ẩn chứa bí mật thật sự."

Lời vừa dứt, trên bàn ăn một mảng im lặng.

Một lát sau, Phan Vũ là người đầu tiên mở miệng: "Tao thấy, chuyện này quá tà môn. Dưới nền từ đường giấu mật thất, trong mật thất giấu bích họa, dưới bích họa còn có cái hang tối om ngay cả người cũng không vào được — đây nào phải thứ mà người thường như chúng ta có thể động vào? Theo tao thấy, chuyện này không nên để mấy đứa mình suy đoán, nên nói cho cả làng, để mọi người cùng bàn."

"Nói cho cả làng?" Phương Gia Lâm hơi do dự mở miệng, "Nhưng mà... từ đường là thánh địa của người ta, ông nội giữ từ đường đời đời canh giữ ở đó. Mình đường đột bóc trần chuyện cũ của người ta, nói dưới nền từ đường có mật thất, có bích họa, dân làng có chấp nhận không? Có khi nào thấy mấy người ngoài như mình x.úc p.hạ.m tổ tiên họ không?"

"Gia Lâm nói đúng." Lý Thư cũng khẽ gật đầu, giọng mềm nhưng mang theo một tia lo lắng, "Hơn nữa cái hang tối om ấy, ai biết bên trong là gì. Lỡ đào ra thứ không nên đào, khiến tình hình càng tệ hơn thì sao? Mình bây giờ vất vả lắm mới nhờ sương mù dày mà sống tạm, ngày tháng trong làng còn miễn cưỡng qua được, nếu gây ra chuyện lớn hơn..."

Cô không nói hết, nhưng ý đã quá rõ.

"Tôi cũng thấy phải thận trọng." Phương Gia Lâm phụ họa, "Ít nhất, phải thăm dò ý dân làng trước, đừng vừa lên đã làm lớn chuyện."

Mấy người mỗi người một ý, ý kiến mỗi người một khác, nhất thời không ai lay chuyển được ai.

Từ Dương vẫn luôn không nói gì, đặt đũa xuống, mở miệng.

"Ngày mai, lại đến tầng hầm một chuyến." Giọng anh không cao, nhưng rất quả quyết, "Đập bức bích họa ấy ra."

Câu này vừa thốt ra, tranh luận trên bàn ăn lập tức im bặt.

"Đập... đập ra?" Phương Gia Lâm trợn mắt, "Từ cảnh quan, anh điên rồi à? Bức bích họa ấy là thứ mấy trăm mấy nghìn năm, nói không chừng là văn vật của làng người ta, anh đập nó ra?"

"Tôi biết làm vậy là phá hủy di vật." Từ Dương nhìn cô, giọng bình tĩnh, "Nhưng nếu không còn đường lui, chúng ta không thể giữ nguyên một bức tường rồi nhìn người c.h.ế.t dần. Văn vật có quý đến đâu, cũng không quý bằng mạng người sống. Chúng ta bây giờ bị kẹt trong làng này, Tinh Chi Thải ngày một hung, vật tư ngày một ít, viện trợ bên ngoài không vào được, dựa vào tế Đại Già Quỷ, dựa bao nhiêu ngày nay, người mất tích một cái cũng không giảm. Bức họa ấy là manh mối duy nhất chúng ta tìm được dưới nền từ đường, phía sau nó, dưới nó, giấu thứ gì đó. Thứ này, có thể là chìa khóa giải quyết tất cả — cũng có thể là hy vọng sống của làng Già Lĩnh."

Anh dừng một chút, nhìn quanh một vòng: "Đập nó ra, xem phía sau rốt cuộc có gì. Nếu bên trong thật sự có thứ tốt, cứu được mạng cả làng, thì bức họa này đập cũng đáng. Nếu bên trong không có gì, thì chúng ta cũng hết hy vọng, nhận mệnh chờ cứu viện. Dù sao cũng hơn ngồi đây, hai mắt tối thui chờ c.h.ế.t."

Lý Thư và Phương Gia Lâm nhìn nhau, đều hơi do dự.

"Nhưng... phía dân làng thì sao?" Lý Thư khẽ hỏi, "Dù sao đó cũng là từ đường, là nơi người ta thờ cúng. Một đám giáo viên tình nguyện từ ngoài đến, chạy đi đập bích họa dưới nền từ đường người ta, dân làng mà biết, chẳng phải sẽ khiến cả làng chấn động sao?"

"Cho nên tôi nói ngày mai đi trước, mấy người thấy sao?" Từ Dương nhìn Lâm Mạc.

Lâm Mạc im lặng một lát, chậm rãi gật đầu: "Tôi đi."

"Tôi cũng đi." Ở góc, Diệp Tư Tình cuối cùng cũng mở miệng. Giọng cô vẫn lạnh nhạt bình thản, như đang nói một chuyện bình thường nhất, "Phía sau bức họa có gì, chỉ có đập ra mới biết."

"Vậy... vậy tôi cũng đi!" Phan Vũ đột ngột đập bàn, đứng dậy, "Thà ở đây sợ cái này sợ cái kia, trợn mắt chờ c.h.ế.t, không bằng liều một phen! Dù sao cũng kẹt trong cái chỗ quỷ này rồi, dù kết quả có tệ hơn nữa, cũng không thể tệ hơn việc ngồi chờ c.h.ế.t!"

Anh càng nói càng kích động, trên mặt thậm chí nổi lên một tia đỏ, như muốn phát tiết hết nỗi sợ và uất ức tích tụ bao ngày: "Tao nói cho tụi mày biết, Phan Vũ tao đời này, chỉ làm một lần chuyện liều lĩnh thế này! Hoặc đập ra hy vọng, hoặc đập ra sảng khoái, dù sao cũng hơn co ro trong ký túc xá, chờ bị con quỷ ấy tha từng người một!"

Lý Thư và Phương Gia Lâm há miệng, còn muốn nói gì, nhưng nhìn vẻ kiên quyết của ba người, cuối cùng chỉ thở dài, không phản bác nữa.

"Vậy được." Từ Dương quyết định, "Sáng mai, mấy người chúng ta lại đến tầng hầm một chuyến, đập bức bích họa ra. Lý Thư, Gia Lâm, hai người ở lại, trông tòa nhà dạy học, đừng để người ngoài vào phòng chúng ta."

"Được." Lý Thư và Phương Gia Lâm bất đắc dĩ đồng ý.

Chuyện cứ thế định xuống. Mấy người đang định dọn bát đũa, điện thoại Lâm Mạc đột nhiên rung lên, là tiếng thông báo tin nhắn từ nhóm dạy học tình nguyện. Ngay sau đó, điện thoại Phan Vũ, Lý Thư, Phương Gia Lâm, Diệp Tư Tình gần như đồng thời vang lên.

Lâm Mạc cúi đầu nhìn, là một thông báo Ngô Diễm Phương gửi trong nhóm dạy học tình nguyện:

【Các thầy cô dạy học tình nguyện, thông báo khẩn: Qua kiểm kê, lương thực dự trữ hiện có trong làng nhiều nhất chỉ còn đủ chống đỡ khoảng năm ngày, xin các thầy cô đúng tám giờ sáng mai có mặt tại ủy ban thôn họp, bàn về kế hoạch tiếp theo của cả làng. Liên quan đến sống c.h.ế.t của cả làng, nhất định phải đến đúng giờ.】

Tin nhắn vừa ra, nhà ăn lập tức chìm vào một mảng im lặng nặng nề.

"Xong rồi, lần này thật sự hết sạch lương thực dự trữ." Phan Vũ cười khổ ngã người trở lại ghế, mặt đầy tuyệt vọng, "Còn tưởng dựa vào chút lương thực tích trữ ấy còn chống được một thời gian, kết quả ngay cả năm ngày cũng không chống nổi."

Không khí trong nhà ăn lập tức rơi xuống đáy. Một tia nhiệt huyết vừa bùng lên vì quyết định đập tường, lúc này bị gáo nước lạnh này dội cho lạnh ngắt. Mọi người đều cúi đầu, trong lòng nặng trĩu, như thể nhìn thấy chiếc đồng hồ đếm ngược treo trên đầu, mang tên "vật tư cạn kiệt", đang không ngừng chạy.

Chỉ có Từ Dương, sau một thoáng im lặng ngắn, lại chậm rãi ngẩng đầu, trong mắt lóe lên một tia sáng.

"Đây không phải chuyện xấu." Anh mở miệng, giọng bình tĩnh, nhưng mang theo một tia quả quyết không thể nghi ngờ, "Ngược lại, đây là cơ hội."

"Cơ hội?" Phan Vũ sững người, "Từ cảnh quan, anh có phải bị bức bích họa làm cho hồ đồ rồi không? Vật tư sắp hết, đây mà gọi là cơ hội?"

"Mấy người nghĩ xem." Từ Dương đặt điện thoại xuống, nhìn mọi người, "Vừa nãy chúng ta còn đang lo, làm sao thuyết phục dân làng cho đập bích họa — từ đường là thánh địa của người ta, một đám người ngoài như chúng ta động vào đồ của người ta, dân làng mười phần thì chín phần không đồng ý. Nhưng bây giờ thì sao?"

Anh dừng một chút: "Cả làng vật tư chỉ còn năm ngày, trồng dưới đất, nuôi trong chuồng, đều bị ô nhiễm, chỉ có gần từ đường còn ăn được. Dân làng bây giờ còn sốt ruột hơn chúng ta, còn muốn biết hơn chúng ta, cái chỗ quỷ này rốt cuộc giấu thứ gì, còn thứ gì cứu được mạng. Lúc này, chúng ta nói cho họ chuyện bức bích họa, đưa chuyện 'dưới bức bích họa có thể giấu manh mối, giấu hy vọng' lên bàn, mấy người nghĩ, dân làng còn phản đối đập tường không?"

Mấy người nhìn nhau, dần dần phản ứng lại.

"Có lý." Lâm Mạc khẽ nói, những người khác cũng lần lượt phụ họa.

Đêm ấy, trong tòa nhà dạy học không ai ngủ yên giấc. Ngoài cửa sổ sương mù cuộn trào, sâu trong thung lũng xa xa, mơ hồ truyền đến vài tiếng gào thét phiêu hốt, lại bị sương mù ẩm ướt nuốt chửng. Mọi người đều nghĩ cùng một chuyện — cuộc họp ủy ban thôn sáng mai, và bức tường giấu dưới nền từ đường, đang chờ được đập ra.

Ngày hôm sau, trời vừa hửng sáng, tấm sương xám trắng vẫn còn phủ cả ngôi làng, mấy người trong đoàn dạy học tình nguyện đã ăn mặc chỉnh tề, sớm đến sân ủy ban thôn.

Không khí trong sân, hoàn toàn khác với mấy cuộc họp trước. Không còn ồn ào náo nhiệt ngày thường, thay vào đó là một sự nặng nề, gần như đông cứng. Gần như tất cả người lớn còn đi lại được trong làng đều có mặt, người già, phụ nữ, thanh niên, chen chúc đen kịt một sân, trên mặt mỗi người đều viết đầy lo lắng và bất an. Không ai nói cười, không ai trò chuyện, chỉ có tiếng ho khan nén lại và tiếng nức nở khe khẽ thỉnh thoảng vang lên.

Bên bàn họp, mấy tổ trưởng tổ dân đang tụ tập, lật những cuốn sổ nợ nhàu nát, khẽ bàn bạc gì đó. Ngô Diễm Phương đứng bên cạnh, tay cầm một tờ giấy, mày nhíu c.h.ặ.t.

Thấy đoàn dạy học tình nguyện đến, Ngô Diễm Phương miễn cưỡng gật đầu, ra hiệu họ ngồi xuống bên bàn họp.

"Mọi người đến đủ rồi, vậy bắt đầu." Ngô Diễm Phương hắng giọng, giọng khàn khàn, mang theo mệt mỏi của bao ngày vất vả, "Cuộc họp hôm nay, là cuộc họp sống c.h.ế.t của cả làng, tôi cũng không vòng vo. Trước tiên để các tổ trưởng nói tình hình tổ mình."

Người đầu tiên đứng dậy là tổ trưởng phụ trách khu đông làng, một gã đàn ông trung niên da đen nhẻm. Tay anh cầm một tờ giấy nhàu nát, giọng trầm đục: "Khu đông làng, lương thực dự trữ từng hộ tôi đều thống kê rồi. Gạo, bột mì, khoai lang cộng lại, tính sát sao, còn chống được bốn năm ngày. Vườn rau cơ bản hỏng hết, lá quăn, mọc đốm đen, nhìn đáng sợ, không ai dám ăn. Gà vịt nuôi trong nhà, c.h.ế.t một nửa, còn lại cũng không bình thường, ủ rũ, không dám ăn."

Tổ trưởng thứ hai tiếp lời, giọng còn trầm hơn: "Khu tây làng cũng gần như vậy. Lương thực dự trữ còn chống được bốn năm ngày, dầu muối tương giấm tiết kiệm còn đủ, nhưng rau thì hoàn toàn hết. Có mấy hộ, thật sự đói quá, lén hái rau dưới đất nấu ăn, kết quả ăn xong nôn mửa tiêu chảy, còn hai hộ, ăn