Triệu Thanh - Chương 3

Ta từng nghe ông nói với tổ mẫu rằng nếu không phải vì mẫu thân còn biết kiếm chút bạc thì sớm đã bỏ bà rồi.

Đợi đến ngày ông thi đỗ, việc đầu tiên ông làm là sẽ bán ta và mẫu thân đi.

Ta nghĩ có lẽ ta thật sự xui xẻo, bởi phụ thân ta không phải không thích con gái.

Có đôi lần ta thấy ông ở trong ngõ, nét mặt dịu dàng dạy bọn trẻ đọc thơ.

Ông đọc một câu, bọn nhỏ đọc theo một câu.

Cả trai lẫn gái, giọng ngây thơ mềm mại vang đều từ đầu ngõ tới cuối ngõ.

Láng giềng đều khen phụ thân ta học rộng, tính tình ôn hòa.

Mà khi ấy, mẫu thân ta luôn cõng ta trên lưng, vội vã đến hết nơi này sang nơi khác làm thuê, thêu khăn tay, giặt quần áo, làm bánh than.

Mẫu thân ta đã làm qua vô số việc, người trong phố cũng khen bà, nói bà đảm đang chịu khó.

Buổi tối khi phụ thân đọc sách dưới đèn, ta cũng rất siêng năng, rót nước, tỉa bấc nến, quạt cho ông, việc gì có thể khiến ông vui lòng ta đều làm.

Nhưng phụ thân chưa từng dạy ta đọc thơ, một lần cũng không có.

Ông có đến 12 tập thơ, vậy mà suốt bảy năm ta sống trên đời, phụ thân chưa từng dạy ta đọc nổi một câu.

Năm ta sáu tuổi, phụ thân nói muốn đi học xa để mở mang tầm mắt.

Ông bảo đọc vạn quyển sách, đi vạn dặm đường.

Ông bảo đạo lý trên giấy rốt cuộc vẫn nông cạn, nhưng những lời ấy rơi vào tai ta và mẫu thân chỉ gói gọn trong hai chữ bạc tiền.

Trong nhà chẳng còn dư giả bao nhiêu, phụ thân đã thi khoa cử hai lần đều không đỗ, giờ đã nghèo đến mức không xoay nổi một văn tiền.

Ta nghe thấy phụ thân nổi nóng trong phòng, còn mẫu thân thì khẽ thở dài.

"Mẫu thân cần t.h.u.ố.c, Thanh Nhi lại đang tuổi ăn tuổi lớn, trong nhà thật sự chẳng còn đồng nào để xoay."

Ngọn đèn trong phòng lay lắt chập chờn.

Hay là chàng đi tìm một việc gì đó trước, chúng ta cố gắng dành dụm hai năm.

"Vô lễ! Những chuyện tầm thường đó mà cũng hợp với người đọc sách như ta sao? Đôi tay này là để cầm b.út viết nên văn chương lộng lẫy. Ngươi là đàn bà thì biết cái gì? Năm xưa chẳng phải ta sắp có một công việc tốt đó sao? Chỉ vì ngươi và con nha đầu xui xẻo kia mà bị phá hỏng. Ta thật là thả bỏ ngươi, cưới con gái nhà buôn còn hơn!"

Đến đây, mẫu thân không nói gì thêm nữa.

Ta thấy rất khó chịu vì ta biết lời phụ thân nói là sai.

Nếu thật sự có tài học, cớ sao tiên sinh lại không tiến cử ông?

Chẳng qua là tiên sinh thấy khó nói rõ, vừa hay mẫu thân sinh ta liền mượn cớ cho qua.

Người làm bậc quân t.ử, trước tiên phải biết tu thân.

Phụ thân ta ra ngoài luôn giữ lễ nhún nhường, gặp ai cũng sẵn lòng giúp đỡ, nhưng một khi trở về nhà, ông liền trở thành con người hoàn toàn khác.

Phụ thân không hề biết tu thân.

Trên đường lên núi cùng mẫu thân có một thư đường nhỏ, bên trong là một vị tiên sinh trẻ tuổi, tên gọi Quý Hoài Dân.

Tiên sinh nói:

"Đọc sách giúp người sáng suốt, đọc sử giúp người thanh cao."

Mỗi lần mẫu thân vào núi hái nấm đều bảo ta ngồi dưới chân cửa sổ mà nghe mấy canh giờ.

Ta ngồi xổm trên gò đất, mơ hồ mà nghe như thế suốt nhiều ngày.

Một hôm, tiên sinh giảng đến sách Chiến Quốc sách, đoạn Xúc Long thuyết Triệu Thái hậu: "Cha mẹ thương con, ắt sẽ lo cho con đường dài sau này."

Lòng ta bỗng nghẹn lại, chua xót đến buốt cả n.g.ự.c, liền nhón chân nhìn qua cửa sổ, bất giác hỏi:

"Vậy nếu không thương thì sao? Chỉ nói đến yêu con? Nếu phụ thân không thương con cái thì nên làm thế nào?"

Tiên sinh kinh ngạc nhìn ta, ta bỗng thấy hổ thẹn.

"Vào đây, ta sẽ trả lời con."

Trong phòng có tám chín đứa trẻ, lớn nhỏ đủ cả.

Chúng tò mò nhìn ta bước vào, nhưng ai nấy đều ngồi ngay ngắn, không nói một lời.

Tiên sinh ngồi xuống, nhìn bộ áo vá chằng chịt của ta, nhìn gương mặt gầy gò như khỉ nhỏ.

Ánh mắt ông tràn đầy thấu hiểu và xót thương, như thể đã thấy cả những vết roi sau lớp áo mỏng kia.

Cuối cùng ông dịu dàng mỉm cười với ta.

"Vậy thì hãy tự mình yêu lấy chính mình. Yêu núi non, yêu sông ngòi, yêu mưa rơi và ruộng đồng."

Ta nghe chưa hiểu hết, bèn lớn tiếng đáp:

"Ta yêu mẫu thân, mẫu thân ta còn tốt hơn núi sông mưa gió, tốt hơn cả lương thực. Ta yêu mẫu thân nhất!"

Không rõ vì sao ta bật khóc.

Có lẽ vì nghĩ tới mẫu thân ngày nào cũng làm không hết việc, có lẽ vì nhớ đến dáng vẻ phụ thân nổi giận đùng đùng trút giận lên người bà.

Ta cúi đầu, lòng đau đớn không thể nói thành lời.

Yêu có ích gì đâu?

Ta yêu mẫu thân nhưng chẳng làm được gì cả, tình yêu của ta thật vô dụng.

Tiên sinh không trách ta thất lễ.

Ông lấy ra một chiếc khăn tay sạch sẽ lau nước mắt trên mặt ta.

"Lần sau đến, đừng ngồi bên ngoài nữa, cứ vào trong đây."

Ngày hôm ấy ta mới biết tên mình: Triệu Thanh.

Tiên sinh nói, đây là một cái tên hay, người quý ở chỗ thanh minh.

Lúc trở về nhà, ta liền chạy xuống chân núi đón mẫu thân, hớn hở kể lại tất cả những điều tiên sinh đã dạy hôm nay.

Mẫu thân đỏ hoe mắt, vừa cười vừa gật đầu.

Cười xong, bà lại lặng thinh.

Đến ngày thứ ba, mẫu thân đích thân dắt ta đến thư đường.

Ta không biết bà đã nói gì với tiên sinh, chỉ thấy bà đưa thứ gì đó vào tay ông mà tiên sinh lại cố đẩy trả về.

Mẫu thân nghiến răng quỳ xuống đất, dập đầu với tiên sinh ba cái.

Ta sợ hãi, vội vàng chạy tới.

Ta nghe thấy tiên sinh nói:

"Giáo d.ụ.c không phân giai cấp, Thanh Nhi rất thông minh, học còn nhanh hơn cả những nam hài bình thường."

Sau đó mẫu thân dặn ta, tiên sinh là người tốt, sau này nhất định phải báo đáp.

Ta đáp:

"Con biết một giọt ân tình nên lấy suối nguồn mà báo đáp."