Trong Ngoài Thôn Xóm - Chương 1

01

Năm Long Khánh thứ mười sáu, Yên Châu gặp đại hạn. Ba mẫu ruộng cằn nhà ta chỉ miễn cưỡng thu được một thạch lương thực.

Vì năm cái miệng rưỡi trong nhà, bà nội quyết định mặt dày đến phủ Hưng Quốc công cách đó mấy chục dặm để xin xỏ chút lợi lộc.

Tổ tiên nhà ta đời đời làm ruộng, vốn chẳng thể dính dáng gì đến những gia đình quyền quý ăn ngon mặc đẹp nơi kinh thành. 

Nhưng một khi phải đối mặt với nguy cơ chịu đói, con người sẽ bất giác trở nên thông minh.

Bà nội cũng phải thức đến tận đêm khuya, lục lại trong đầu tất cả những người mình từng quen biết suốt đời, sau đó mới hai mắt sáng rực, vỗ đùi một cái, chợt nhớ ra biểu đệ xa của thím bên nhà mẹ đẻ của bà có một người họ hàng đang làm di nương trong phủ Hưng Quốc công.

Mà di nương trong phủ Quốc công, dù không được xem là chủ t.ử đứng đắn, nhưng chỉ cần chút bạc lọt ra từ kẽ tay, cũng đủ cho người làm ruộng ăn suốt nửa năm.

Đối với chuyện đi xin xỏ này, cha mẹ ta không mấy nhiệt tình.

Đặc biệt là cha ta. Ông vốn thật thà chất phác, ít nói, chỉ biết bán mặt cho đất bán lưng cho trời. Một giọt mồ hôi rơi xuống đất vỡ thành tám mảnh, mảnh nào cũng nhu nhược.

Nhưng chính một người đàn ông như vậy lại cảm thấy thà chịu đói còn hơn mất mặt.

Chịu đói thì nhịn một chút cũng qua, nhưng mất mặt thì ông không còn mặt mũi làm người.

“Có bảo ngươi đi đâu mà bày cái mặt như đưa đám thế hả! Ngươi chỉ nghĩ đến chuyện mình không còn mặt mũi làm người, chẳng lẽ không lo cho thê t.ử đang m.a.n.g t.h.a.i của ngươi sao?! Đời này ngươi cũng chỉ có thế, đúng là đồ vô dụng, c.h.ế.t đói đem chôn cũng chỉ làm thối một khoảnh đất! Nhưng Xuân Muội và Thu Muội là con gái ruột của ngươi. Ngươi làm cha mà nhẫn tâm trơ mắt nhìn chúng bị đưa đi làm con dâu nuôi từ bé cho người ta sao?!”

Bình thường bà nội ghét nhất dáng vẻ cứng cổ bướng bỉnh của cha ta, vì thế vừa mở miệng đã chẳng hề khách sáo, câu nào câu nấy đều đ.â.m thẳng vào tim ông.

Lời bà nội như d.a.o, nhát nào cũng thấy m.á.u. Cha ta nhìn bụng mẹ đang nhô cao, quả nhiên thở dài một tiếng, quay đầu cầm cuốc, lại lầm lũi ra đồng làm việc.

Năm ấy ta mười tuổi, Thu Muội bốn tuổi, còn đứa trẻ trong bụng mẹ đã gần bảy tháng.

Bà nội nói làm là làm. Ngay đêm hôm đó, bà thu dọn một bọc hành lý lớn, bên trong căng phồng, đựng vài loại rau quả chẳng đáng tiền nhưng rất tươi ngon.

Vốn dĩ bà định đi một mình, nhưng trước lúc xuất phát lại nghĩ ngợi một lát, rồi lôi ta ra khỏi ổ chăn.

“Xuân Muội đi cùng ta.” Bà nói.

Từ thôn Đào Thủy đến kinh thành, đi bộ mất gần bốn canh giờ. Ta và bà nội giẫm lên ánh trăng rời khỏi nhà.

Bởi bà nội nói buổi chiều mới đến thăm người khác là hành vi thất lễ, nhất là gia đình như phủ Quốc công, hẳn càng coi trọng quy củ.

Vốn đã mặt dày đến xin xỏ, tuyệt đối không thể thất lễ, vô duyên vô cớ khiến người ta chán ghét.

Rạng sáng phương Bắc, sương đêm dày đặc, ánh trăng trắng như tuyết. Ta siết c.h.ặ.t vạt áo bà nội, từng bước lội qua bụi gai và cỏ dại trên con đường nhỏ giữa núi, đến cả ống quần ướt sũng cũng không để tâm.

“Xuân Muội, có mệt không?”

Không biết đã đi bao lâu, bà nội quay đầu, vừa hà hơi trắng xóa vừa hỏi ta.

“Không mệt, bà nội. Con biết vì sao người gọi con đi cùng.”

Bà nội cười: “Vì sao?”

“Con là một tiểu nha đầu, đi xa như vậy đến nhà người ta làm khách, người ta nhất định không nỡ để chúng ta tay không trở về!”

“Ôi chao, cha mẹ con là hai khúc gỗ, sao lại sinh được một con bé lanh lợi như con thế!”

Ta ngẩng đầu lấy lòng: “Con giống bà nội!”

“Hừ, đúng là giống ta. Cha con nhát gan như thế, haiz, giá mà cô cô con còn ở bên cạnh ta thì tốt biết bao.”

Cả đời bà nội ta sinh ba người con. Đại bá chưa đầy mười tuổi đã c.h.ế.t yểu, còn cô cô thì gả đến Tùy Châu cách xa ngàn dặm.

Mỗi khi nhắc đến cha ta, bà nội lại không nhịn được mà nhớ tới cô cô, bởi nghe nói tính tình cô cô là hợp ý bà nhất.

Chỉ tiếc rằng người con gái lấy chồng xa ấy đã mười năm không trở về nhà mẹ đẻ.

Khi mặt trời lên cao, bà nội cuối cùng cũng dẫn ta đến trước cổng phủ Hưng Quốc công ở ngõ Cát Tường trong kinh thành.

Người gác cổng hỏi rõ thân phận, sau đó một bà t.ử cài hoa trên đầu dẫn chúng ta vào phủ bằng cửa hông. Ta còn thấp bé, ngẩng đầu nhìn lên chỉ thấy hết cánh cửa đỏ rực này đến cánh cửa đỏ rực khác, hết tầng nhà vàng son này đến tầng nhà vàng son khác, cùng từng mỹ nhân áo đỏ váy xanh nối tiếp nhau.

Bà nội gặp ai cũng cười, vừa mở miệng đã nói lời cát tường. Sống lưng ngày thường luôn thẳng tắp, lúc này lại như cành cây trĩu đầy quả hồng, bị đè cong xuống. Từ khi bước vào phủ, lưng bà chưa từng thẳng lên lần nào.

Trên đường đi, bà đã dặn đi dặn lại ta:

“Phải luôn mỉm cười, người ta hỏi gì thì đáp nấy, đừng nhìn lung tung, đừng nói bậy, cũng không được tùy tiện ăn đồ của người ta.”

Vì thế, ta cố kéo khóe miệng thật rộng, cả khuôn mặt gần như cứng đờ.

Người chúng ta muốn đến thăm là một vị thiếp thất được Hưng Quốc công nạp vào phủ từ nhiều năm trước. Nhà mẹ đẻ của bà ấy họ Chu, ta nghe người trong phủ đều gọi bà ấy là “Chu di nương”.

Sau khi bà nội dẫn ta hành lễ thỉnh an Chu di nương, Chu di nương tươi cười nắm lấy tay ta, liên tục khen ngợi:

“Nhìn xem, đứa trẻ này lớn lên thật xinh xắn, chẳng giống một nha đầu sinh ra trong nhà nông chút nào.”

Bà nội chỉ dám ngồi hờ trên chiếc ghế vuông nhỏ, vội vàng khách sáo:

“Có thể lọt vào mắt người chính là phúc khí của nó. Xuân Muội, còn không mau dập đầu thêm một cái với di nãi nãi đi?!”

“Ôi chao, bà làm gì thế? Mau đỡ đứa trẻ dậy, dẫn nó ra sân đi dạo một lát, lát nữa sắp xếp dùng cơm trưa.”

Hai đầu gối ta vừa chạm đất đã được một bà t.ử lớn tuổi đỡ dậy, dịu giọng dỗ dành rồi dẫn ra ngoài.

Bà nội vẫn không yên tâm, liên tục nháy mắt ra hiệu cho ta đừng gây họa. Chu di nương thấy vậy lại nở một nụ cười đầy giáo dưỡng. Dáng vẻ hoa lệ đoan trang ấy rất giống các vị nương nương trong hoàng cung mà ta từng tưởng tượng.

Phủ Hưng Quốc công thật sự rất lớn, còn lớn hơn cả thôn Đào Thủy của chúng ta. Ta đi theo sau bà t.ử kia, chẳng mấy chốc đã nhìn đến hoa cả mắt.

Khi trở lại tiểu viện của Chu di nương, hai mắt bà nội sáng rực, khuôn mặt đỏ bừng. Chỉ nhìn là biết chuyến xin xỏ lần này của bà đã thành công.

“Ta phải đến dùng bữa cùng phu nhân. Hai người chịu khó ăn tạm vài miếng trong phòng ta trước, lát nữa ta sẽ trở về.”

Có lẽ vì nói chuyện một lúc nên hơi mệt, lúc Chu di nương đứng dậy liền ho khan mấy tiếng. Bà nội lập tức sợ hãi luống cuống, tay chân chẳng biết nên đặt ở đâu, còn tưởng là lỗi của mình. 

“Khụ, đây là bệnh cũ mấy chục năm của ta rồi, cứ vào thu là lại khó thở.”

Chu di nương tốt tính giải thích, trong giọng nói còn tràn đầy vẻ áy náy.

Bữa cơm trưa hôm ấy tại phủ Quốc công, không hề khoa trương mà nói, ta có thể nhớ suốt đời. Thậm chí sau này có con cháu, ta vẫn có thể kích động khoe với chúng suốt ba ngày ba đêm.

Bởi từ khi sinh ra đến giờ, ta chưa từng được ăn món nào ngon đến thế.

Gà, vịt, cá, thịt, món nào cũng đầy dầu mỡ. Tuy những món ăn quý giá, tinh xảo kia ta đều không biết tên, nhưng ta biết một đĩa nhỏ như vậy đã đủ bằng chi phí sinh hoạt cả tháng của một nhà nông.

Bà nội cũng muốn giữ ý, dù sao chúng ta cũng đang làm khách, nhưng cái bụng thật sự không chịu nghe lời. May mà bà t.ử và nha hoàn ở đây đều rất biết nhìn sắc mặt, lúc chúng ta dùng cơm, họ đều tránh ra ngoài. Hai bà cháu lúc này mới thoải mái ăn lấy ăn để, no đến căng bụng.

Ăn cơm trưa xong, các nha hoàn lại dâng trà thơm lên.

Ta lén kéo vạt áo bà nội, nói:

“Vị trà này nhạt quá, còn không ngon bằng lá cây nhà mình ngâm nước.”

Bà nội lập tức bịt miệng ta: “Bớt nói nhảm đi, con thì biết cái gì!”

Cứ như vậy, chúng ta uống hết chén này đến chén khác. Mãi đến khi uống chén trà thứ ba, mới có một bà t.ử vui vẻ bước vào phòng, nói với bà nội:

“Lý lão thái thái, vận may của bà đến rồi! Phu nhân nhà chúng ta nghe Chu di nương nói có họ hàng trong nhà đến thăm, liền bảo nhất định phải gặp bà. Bà mau đi theo ta!”

“Hả? Chuyện này… chuyện này ta còn chẳng mang lễ vật gì đến biếu Quốc công phu nhân, sao còn mặt mũi đi gặp người chứ!”

Nhất thời, bà nội ta vừa ngơ ngác vừa khiếp đảm.

Vị phu nhân trong lời bà t.ử chính là chính thất của Hưng Quốc công. Nghe nói bà không chỉ có cáo mệnh trong người, mà còn có quan hệ thân thích với Thái phi trong cung. Nhân vật hiển quý như vậy, người làm ruộng kiếm ăn từ đất như chúng ta sao xứng làm quen?

Nhưng bà t.ử kia nào chịu nghe. Dù bà nội ta chột dạ, bà ấy vẫn vừa kéo vừa lôi, dẫn chúng ta mơ mơ hồ hồ đến một viện t.ử rộng rãi hơn.

Rèm cửa vừa được vén lên, ta và bà nội đột nhiên bước vào một căn phòng ấm áp, hương thơm ngào ngạt. Trong phòng có rất nhiều nữ nhân mặc váy áo rực rỡ, trên đầu cài đầy vàng bạc châu ngọc, có người trẻ tuổi, cũng có người lớn tuổi. Nhưng ta vừa liếc mắt đã chú ý đến hai đứa trẻ đang chơi trên t.h.ả.m.

Một đứa b.úi tóc sừng dê, một đứa đội chiếc mũ gấm nhỏ. Kỳ lạ là hai đứa trẻ này lại giống nhau như đúc!

Gặp quý nhân, hai chân bà nội ta hơi nhũn ra. Ta cũng tê cứng cả người, chẳng khác nào con rối đất trong tay thợ nặn tượng ở trấn trên.

Quỳ xuống, thỉnh an, ngồi vào chỗ, uống trà—

Ta mới mười tuổi, khuôn mặt nhỏ đầy quẫn bách, gần như sầu c.h.ế.t mất. Sao lại là trà nữa vậy?!

Thật sự không uống nổi nữa!

Vốn dĩ ta cho rằng Chu di nương đã rất giống nương nương trong cung, nhưng so với Quốc công phu nhân cao quý hoa lệ, bà ấy lại không giống nữa.

Ngoài dự liệu, tính tình Quốc công phu nhân vô cùng thẳng thắn. Sau một trận cười ha hả, bà nghiêng người dựa trên giường, vẫy tay với bà nội ta:

“Lão tỷ tỷ ngồi xa như vậy làm gì? Lại đây, lên giường ngồi đi.”

Bà nội ta đỏ mặt, vội vàng khom lưng: “Không dám, không dám.”

“Khụ, người nhà nông các bà đúng là suy nghĩ quá nhiều. Đừng thấy phủ Quốc công ngoài mặt phú quý, thật ra bên trong đều trống rỗng cả. Theo ta thấy, vẫn là làm ruộng nhẹ nhõm hơn.”

“Người nhà nông chúng ta đều là chân lấm tay bùn, sao sánh được với người sinh ra đã có số hưởng phúc.”

“Ha ha ha, hưởng phúc đến mức thân thể cũng sắp không dùng được nữa rồi.”

“Thân thể người nhìn vẫn khỏe mạnh lắm, nhất định sẽ trường thọ, sau này còn được hưởng phúc con cháu đầy đàn.”

“……”