Trọng Sinh: Người Quản Lý Hồ Sơ Tội Phạm - Chương 185: Phỏng Vấn

Tháng 3 năm 1995.

Kinh đô vào đầu xuân vẫn còn vương chút hàn ý.

Tại phòng bộ môn Tâm lý học tội phạm của Đại học Công an Hoa Hạ, vòng phỏng vấn cao học (thi vòng hai) của năm nay đang diễn ra.

Văn phòng rộng rãi, sáng sủa, bài trí giản dị mà nghiêm cẩn. Ánh nắng xuyên qua khung cửa sổ cao lớn, hắt những vệt sáng dài nghiêng nghiêng lên sàn đá mài bóng loáng. Không khí vô cùng trang nghiêm.

Lúc này, Khương Lăng cảm thấy rất kích động.

Bởi vì ngồi trước mặt cô là năm vị giáo sư, tất cả đều là những cây đa cây đề trong ngành tâm lý học tội phạm của đất nước. Đặc biệt là người ngồi ở vị trí trung tâm – Giáo sư Ứng Toàn Cơ, người tiên phong phát triển lý luận phác họa tâm lý tội phạm tại nước nhà, cũng là thần tượng mà Khương Lăng luôn ngưỡng vọng.

Lưng Khương Lăng thẳng tắp như cây tùng, cô ngồi trên chiếc ghế gỗ chắc chắn. Dù lòng bàn tay hơi rướm mồ hôi vì sắp đối mặt với buổi sát hạch, nhưng ánh mắt cô vẫn trầm ổn và kiên định.

Giáo sư Ứng Toàn Cơ năm nay 46 tuổi, tóc chải gọn gàng ra sau đầu, để lộ vầng trán cao đầy trí tuệ. Vì buổi phỏng vấn hôm nay, bà thay bộ cảnh phục thường ngày bằng chiếc áo len dệt kim màu xám đậm khoác ngoài sơ mi nhạt màu, toát lên vẻ trầm tĩnh nhưng vẫn có nét nhu hòa của phụ nữ.

Ứng Toàn Cơ ngồi sau chiếc bàn làm việc rộng, trước mặt là bảng điểm vòng sơ khảo, hồ sơ đăng ký và thư giới thiệu của Khương Lăng. Nghĩ đến bức thư giới thiệu do cháu trai Ứng Tùng Mậu gửi về, ánh mắt bà nhìn Khương Lăng có thêm vài phần dò xét. Nữ cảnh sát trẻ tuổi được cháu trai bà hết lời ca ngợi này, rốt cuộc là ngọc thô hay chỉ là hư danh?

Trong thư, cháu trai bà đã dùng rất nhiều mỹ từ: Tài năng xuất chúng, năng lực siêu quần, tư duy kín đáo, sở hữu trực giác và thiên phú đáng kinh ngạc.

Giữa những hàng chữ, không khó nhận ra sự ngưỡng mộ và kích động của Ứng Tùng Mậu. Cháu trai bà vốn tính nội liễm, giữ mình trong sạch, thư từ qua lại chủ yếu nói chuyện gia đình, công việc, chưa từng ca ngợi một người phụ nữ nào như vậy. Điều này khiến Ứng Toàn Cơ tò mò – rốt cuộc là người như thế nào mới khiến Ứng Tùng Mậu tiến cử mạnh mẽ đến thế.

Các giáo sư khác theo lệ thường hỏi một số câu hỏi đơn giản.

Khương Lăng đăng ký hệ cao học tại chức, được đơn vị đề cử, lý lịch đã qua thẩm tra chính trị nghiêm ngặt và vô cùng "đẹp". Hơn nữa, trong tổng số 12 thí sinh vào vòng hai chuyên ngành Tâm lý học tội phạm năm nay, Khương Lăng là nữ duy nhất. Điều này khiến các giáo sư thêm phần quý mến, thái độ rất ôn hòa, câu hỏi đưa ra cũng không quá sắc bén.

— Em Khương Lăng, công tác chuyên môn của em rất xuất sắc, Cục Công an thành phố Yến đ.á.n.h giá em rất cao, gọi em là tiên phong trong thực tiễn phác họa tâm lý. Em hãy chia sẻ với chúng tôi cách em ứng dụng tâm lý học tội phạm để phác họa chân dung tội phạm?

— Em là trinh sát tuyến đầu, tại sao không đăng ký chuyên ngành Hình sự học thiên về thực tiễn, mà lại muốn học Tâm lý học tội phạm vốn nặng về lý luận hơn?

— Trong ba năm cao học, em có quy hoạch gì?

— Học tại chức, năm đầu tiên bắt buộc phải thoát ly sản xuất (tập trung học toàn thời gian), em đã chuẩn bị cho việc này chưa?

Khương Lăng trả lời các câu hỏi một cách chân thành và lễ phép, nhưng trái tim cô vẫn treo lơ lửng. Người hướng dẫn mà cô muốn đăng ký là Ứng Toàn Cơ, nhưng Giáo sư Ứng vẫn chưa mở miệng, không biết bà có nguyện ý nhận cô hay không.

Đến cuối cùng, Ứng Toàn Cơ rốt cuộc cũng lên tiếng.

Giọng bà bình thản nhưng từng chữ đều rõ ràng, đầy sức nặng: "Em Khương Lăng, tại sao em lại đăng ký làm nghiên cứu sinh của tôi?"

Khương Lăng hoàn toàn không biết gì về bức thư giới thiệu riêng của Ứng Tùng Mậu, cũng như việc Lâm Vệ Đông – người vốn công tư phân minh – chưa từng đ.á.n.h tiếng trước. Thái độ của cô rất thản nhiên.

"Thưa Giáo sư Ứng, em đăng ký làm nghiên cứu sinh của cô, xuất phát từ sự đồng tình với quan điểm 'phòng ngừa tội phạm' mà cô đưa ra, và cũng xuất phát từ những vụ án em từng thụ lý, đặc biệt là những vụ... mà em không thể ngăn cản bi kịch xảy ra."

Trước mắt Khương Lăng hiện lên từng gương mặt: Lương Cửu Thiện, Lâm Hiểu Nguyệt, Trần An Bình, Tôn Tiểu Hải...

"Không ai sinh ra đã là tội phạm. Đằng sau mỗi vụ án đều là một câu chuyện đầy m.á.u và nước mắt. Có những kẻ sinh ra đã mang dã tâm, tội không thể tha. Có những người một bước sai, từng bước sai, cuối cùng không thể quay đầu. Có người nhất thời xúc động, hối hận thì đã muộn. Lại có những người là bi kịch do ảnh hưởng từ gia đình nguyên sinh."

"Làm thế nào để ngăn chặn những bi kịch này? Đó là câu hỏi em luôn trăn trở."

"Trừng trị tội phạm cố nhiên quan trọng, nhưng em cho rằng phòng ngừa tội phạm còn cấp thiết hơn. Tội phạm chịu sự trừng phạt của pháp luật, nhưng còn những người bị họ làm tổn thương thì sao? Những gia đình bị hủy hoại thì sao? Người c.h.ế.t không thể sống lại, người bị tàn nhẫn đối đãi vẫn còn mãi bóng ma tâm lý, những gia đình tan vỡ không thể đoàn viên."

Nói đến đây, giọng Khương Lăng hơi nghẹn lại.

"Ở tuyến đầu hình sự, em đã tiếp xúc nhiều vụ án, mỗi lần phá án xong tâm trạng đều vô cùng nặng nề. Em từng bắt một kẻ phóng hỏa, hắn bị bắt nạt chèn ép lâu ngày, cực độ tự ti, hắn phóng hỏa chỉ để 'được nhìn thấy'. Em từng bắt một sát nhân mới 17 tuổi, cậu ta g.i.ế.c người vì đối phương đã tàn nhẫn g.i.ế.c c.h.ế.t con ch.ó cậu ta nuôi. Em từng bắt một kẻ đầu độc, đó là một ông lão về hưu, ông ta làm vậy chỉ để chính quyền chú ý đến cơ sở vật chất xuống cấp của khu dân cư..."

"Em luôn nghĩ, nếu mình có thể phát hiện manh mối sớm hơn một chút, ngăn chặn tội ác sớm một khắc, áp dụng biện pháp can thiệp sớm một phút, có lẽ họ sẽ không trở thành tội phạm. Họ sẽ giống như những người bình thường bên cạnh chúng ta, tận hưởng cuộc sống, an cư lạc nghiệp."

"Thế nhưng, sức lực của em quá nhỏ bé. Dù ý thức được tầm quan trọng của việc phòng ngừa tội phạm, nhưng để thực thi nó cần sự tham gia của rất nhiều phương diện, không phải một mình em có thể làm được. Khi còn công tác ở đồn công an, em từng đề xuất cơ chế liên động 'Gia đình - Nhà trường - Xã hội', nhưng chỉ khởi động được một lần rồi mắc cạn. Cảnh sát quá bận rộn, cơ chế này lại đòi hỏi sự phối hợp đa phương, thủ tục rườm rà, công việc phát sinh quá nhiều, khó khăn quá lớn."

Trong mắt Khương Lăng lấp lánh ánh nước, cô hít sâu một hơi, nén sự xúc động xuống: "Trong lúc em hoang mang nhất, cha em đã chỉ đường cho em. Ông khuyên em thi cao học, để tiếp tục học tập, nỗ lực trở nên mạnh mẽ hơn. Chỉ có như vậy, em mới có tiếng nói có trọng lượng hơn, mới có thể thúc đẩy lý niệm phòng ngừa tội phạm trở thành hiện thực."

Nói đến đây, Khương Lăng mạnh dạn nhìn thẳng vào Ứng Toàn Cơ, ánh mắt khẩn thiết: "Thưa Giáo sư, em đã đọc tin tức về cô trên báo. Cô có những nghiên cứu sâu sắc về tâm lý tội phạm thanh thiếu niên, đưa ra quan điểm coi trọng giáo d.ụ.c gia đình để phòng ngừa tội phạm. Vì vậy, khoảnh khắc quyết định nâng cao trình độ bản thân, người đầu tiên em nghĩ đến chính là cô."

Ứng Toàn Cơ có chút rung động.

Nữ cảnh sát trước mặt bà có tâm tư thuần túy, ánh mắt trong veo. Cô ấy thực sự coi "phòng ngừa tội phạm" là lý tưởng và lẽ sống. Cháu trai bà không nói sai, Khương Lăng là người có lý tưởng, có khát vọng.

Là một hạt giống tốt!

Ứng Toàn Cơ khẽ nhướng mày, đưa ra thử thách: "Vậy nên, em cho rằng giá trị tối hậu của nghiên cứu tâm lý học tội phạm không nằm ở phá án, mà nằm ở việc 'phòng bệnh hơn chữa bệnh'? Ý tưởng này rất lý tưởng hóa. Lòng người u tối, biến hóa khôn lường, em định nghĩa thế nào là 'tiềm tàng khả năng phạm tội'? Làm sao tránh được việc lạm dụng dự đoán để gây ra sự bất công mới? Điều này đòi hỏi không chỉ nghiên cứu tâm lý tội phạm, mà còn là sự thấu hiểu sâu sắc về nhân tính, xã hội, thậm chí là thể chế. Em... đã chuẩn bị sẵn sàng để gặm cục xương cứng này chưa?"