Vun Vén Những Ngày Tháng Thập Niên 80 - Chương 17

Đêm ở nông thôn yên tĩnh đến mức chỉ cần một tiếng côn trùng kêu cũng có thể nghe rõ. Tả Đan Đan ngồi bên mép giường, ánh mắt không còn vẻ bình thản như mọi ngày. Trong đầu cô là một chuỗi suy nghĩ liên tiếp, rõ ràng và sắc bén. Từ khi xuyên tới thế giới này, cô vẫn luôn bị ràng buộc trong một vòng tròn nhỏ: ruộng đồng, công điểm, gia đình, những lời bàn ra tán vào không dứt. Nhưng hôm nay, mọi thứ bắt đầu có dấu hiệu thay đổi.

Cán bộ kế toán. Cơ hội lên công xã. Và cả chú ba Tả Thành Tài người tưởng chừng không đáng tin, lại có thể mở ra một con đường hoàn toàn khác. Cô khẽ siết tay. Nếu chỉ sống như nguyên chủ, cuối cùng cũng chỉ là một người con gái nông thôn bị gả đi, rồi lại lặp lại vòng đời cũ. Nhưng cô không muốn như vậy. Không phải vì tham vọng quá lớn lao, mà là vì cô muốn sống một đời có thể tự quyết định. Có thể ăn no, mặc ấm. Có thể không phải cúi đầu chịu đựng những điều vô lý. Thậm chí, nếu có thể, còn giúp được mẹ Lý Huệ thoát khỏi cảnh nhẫn nhịn hiện tại.

Ngoài sân, gió nhẹ lùa qua hàng tre, phát ra tiếng xào xạc. Tả Đan Đan nhắm mắt lại một lát. Trong trí nhớ của cô, Lý Huệ luôn là người cúi đầu, luôn nhẫn nhịn, luôn nói "không sao đâu". Nhưng "không sao" không có nghĩa là đúng, chỉ là quen chịu đựng mà thôi. Cô mở mắt ra, ánh nhìn dần kiên định. Nếu muốn thay đổi, trước tiên phải có quyền nói chuyện. Muốn có quyền nói chuyện, phải có tiền. Muốn có tiền, phải có đường đi. Mà con đường ấy, hiện tại đã bắt đầu xuất hiện những dấu vết đầu tiên.

Sáng hôm sau, Tả Đan Đan dậy sớm hơn mọi ngày. Trong sân, Lý Huệ đang giặt quần áo bên giếng, đôi tay thô ráp ngâm trong nước lạnh. Thấy con gái bước ra, bà ngẩng đầu cười nhẹ. "Dậy rồi à? Sao không ngủ thêm chút nữa?"

Tả Đan Đan nhìn bàn tay bà, trong lòng khẽ chùng xuống. "Mẹ, tay mẹ lạnh không?"

"Không lạnh, quen rồi."

Câu trả lời rất bình thường, giống như mọi ngày. Nhưng chính sự "bình thường" đó lại khiến Tả Đan Đan càng thêm chắc chắn. Cô phải thay đổi điều này. Không phải trong một ngày, nhưng phải bắt đầu từ hôm nay. Buổi trưa, chuyện Tả Thành Tài sắp lên huyện làm việc lan ra khắp nhà. Người phản ứng mạnh nhất vẫn là Từ Phượng Hà.

"Đi làm cái gì? Cái nghề đó có ổn định không? Lỡ xảy ra chuyện thì ai chịu?" Bà ta vừa nói vừa liếc sang bà cụ Tả. Nhưng lần này, bà cụ chỉ trầm mặc ăn cơm, không phản bác cũng không ủng hộ. Tả Hồng Quân thì hút t.h.u.ố.c liên tục, vẻ mặt đầy do dự. Chỉ có Tả Thành Tài là ngồi im, không cãi, nhưng ánh mắt lại sáng lên rõ rệt. Lần đầu tiên trong đời, anh ta cảm thấy mình không hoàn toàn vô dụng. Tả Đan Đan lặng lẽ quan sát tất cả. Trong đầu cô hình thành một ý nghĩ rõ ràng hơn: gia đình này không phải không có người có thể dùng được, chỉ là chưa ai được đặt đúng vị trí.

Chiều hôm đó, Tả Đan Đan tìm Tả Thành Tài ra góc sân. "Chú ba."

Tả Thành Tài giật mình. "Gì... gì vậy?"

Cô nhìn thẳng vào anh. "Chú có muốn kiếm tiền lâu dài không?" Một câu hỏi đơn giản, nhưng khiến Tả Thành Tài đứng sững. "Kiếm tiền... lâu dài?"

"Không phải kiểu hôm có hôm không, cũng không phải làm xong rồi bị đuổi về." Tả Thành Tài gãi đầu. "Muốn chứ... ai chẳng muốn."

Tả Đan Đan khẽ gật đầu. "Vậy cháu với chú hợp tác. Cháu có cách, chú có đường đi. Chú không cần hiểu ngay, chỉ cần giúp cháu mang vài thứ ra huyện, thử bán."

Tả Thành Tài mở to mắt. "Bán gì?"

Tả Đan Đan không trả lời ngay. Cô chỉ quay đầu nhìn về phía vườn sau nhà, nơi có không gian riêng của cô. Có trái cây, có rau, có thứ mà thời đại này còn chưa biết cách khai thác. Nhưng quan trọng hơn cả là một tương lai mà cô muốn thử tự tay xây dựng. Một lúc lâu sau, cô mới nói chậm rãi: "Bán thứ mà người khác không có. Và kiếm tiền bằng cách mà người khác chưa nghĩ tới."

Gió thổi qua sân, mang theo mùi đất ẩm. Tả Thành Tài nhìn cháu gái trước mặt, đột nhiên cảm thấy người này không giống một đứa con gái nông thôn bình thường chút nào. Mà giống như một người đang nhìn thấy cả con đường dài phía trước. Và lần đầu tiên trong đời, anh ta cảm thấy có lẽ mình thật sự có thể đi theo ai đó để thử một con đường khác.

Thời gian trôi qua như nước chảy qua kẽ tay, lặng lẽ mà không thể quay đầu. Tả gia vẫn là Tả gia, ruộng đồng vẫn là ruộng đồng, những buổi sáng gà gáy và tiếng người gọi nhau ra đồng vẫn không thay đổi. Nhưng có một vài thứ, đã âm thầm khác đi.

Tả Thành Tài bắt đầu theo xe lên huyện đều đặn hơn. Từ một người bị xem là "không đáng tin", anh dần biết giữ lời, biết tính toán, biết dùng cái đầu thay vì chỉ dùng sức. Anh vẫn lười biếng theo cách cũ, vẫn hay than thở, nhưng mỗi chuyến đi về đều mang theo một ít tiền lẻ, một chút kinh nghiệm, và quan trọng hơn là một con đường sống. Anh không còn là kẻ bị cả nhà lo lắng, mà dần trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng nhỏ lẻ giữa làng quê và thị trấn.

Còn Tả Đan Đan, cô vẫn sống trong căn nhà cũ, vẫn xuống ruộng khi cần, vẫn cúi đầu ăn cơm cùng cả nhà. Nhưng chỉ có cô biết, mọi thứ đã không còn như trước. Những buổi tối lặng lẽ, cô dùng không gian riêng của mình để tích trữ, để thử nghiệm, để chuẩn bị từng bước nhỏ. Trái cây, rau quả, những thứ tưởng như bình thường lại dần dần trở thành nguồn trao đổi đầu tiên. Không ai biết người đứng sau những món hàng ngon lạ đó là ai, chỉ biết dạo gần đây, Tả gia không còn quá túng thiếu như trước, bữa cơm cũng bắt đầu có thêm chút thịt, bát cháo cũng đặc hơn.

Một ngày nọ, đại đội trưởng lại gọi tên cô giữa sân phơi. "Đan Đan, công xã đã chốt danh sách rồi."

Cả sân im lặng như tờ. Từ Phượng Hà nắm c.h.ặ.t t.a.y, ánh mắt vừa ghen tị vừa không cam lòng, bà ta hậm hực nghĩ rằng con gái mình đáng lẽ ra phải có suất đó. Lý Huệ thì cúi đầu, bàn tay đan c.h.ặ.t vào nhau, lo lắng nhiều hơn là vui mừng. Chỉ có Tả Đan Đan đứng yên, vẻ mặt không quá kích động, cũng không quá bất ngờ. Cô khẽ gật đầu, giọng điềm tĩnh. "Cháu được chọn."

Một câu đơn giản, nhưng đủ để thay đổi hướng đi của cả cuộc đời cô.

Nhiều năm sau, khi nhắc lại chuyện cũ ở đội sản xuất, người ta vẫn nhớ có một cô gái nhà họ Tả, không ồn ào, không khoa trương, nhưng lại là người đầu tiên trong đội bước ra khỏi ruộng đồng, đi vào con đường làm cán bộ. Cũng có người nhớ đến một đội xe huyện, nơi từng có một tài xế nọ luôn miệng nói với đám đàn em: "Nếu không có một cô bé họ Tả nhắc tôi thử nghĩ khác đi, chắc tôi vẫn chỉ là một người chạy xe thuê khờ khạo."

Còn trong một căn nhà không còn nghèo khó như xưa, Lý Huệ cuối cùng cũng không còn cúi đầu quá nhiều trước người khác. Bà vẫn hiền lành, nhưng trong ánh mắt đã có sự bình thản của người không còn phải chịu đựng quá mức. Và Tả gia, từ một nhà nông bình thường, dần dần có một hướng đi khác. Không phải giàu có chấn động, nhưng là đủ ăn, đủ sống, và quan trọng nhất là có người biết tự mở con đường cho riêng mình.

Một buổi chiều rất bình thường, Tả Đan Đan đứng ở đầu làng, nhìn cánh đồng trải dài trước mắt. Gió thổi qua, tóc cô khẽ bay, mang theo hương thơm của lúa chín. Bên cạnh, Tả Thành Tài vừa cười vừa than: "Cháu gái à, lúc trước chú tưởng cháu chỉ nói chơi thôi."

Tả Đan Đan khẽ cười, ánh mắt nhu hòa hơn thường ngày. "Chú ba, không phải cháu nói chơi." Cô nhìn về phía xa, nơi ánh hoàng hôn đang nhuộm đỏ cả một góc trời, giọng nhẹ nhưng rõ ràng. "Chỉ là... cháu muốn thử xem, nếu đi khác người một chút, có thể đi xa đến đâu."

Ánh nắng rơi xuống ruộng đồng, chiếu rọi những bước đi vững chãi của hai chú cháu. Con đường phía trước vẫn còn rất dài, đầy rẫy những biến động của thời đại. Nhưng lần này, họ không còn phải đi một mình, mà đã có một điểm tựa, có một mục tiêu, và quan trọng hơn cả là sự tự tin vào chính bản thân mình. Tả Đan Đan biết, chương tiếp theo của cuộc đời cô mới thực sự bắt đầu, và cô đã sẵn sàng để viết nên những trang đời rực rỡ hơn.