Kiều Tuệ An - Chương 10

Chương 10

Ta lưu cả thư và kết quả kiểm nghiệm vào hồ sơ, đóng ấn sau bốn chữ "khai gian, mạo nhận công lao".

Từ đó hắn không gửi thư nữa.

Về sau, Hà Đông gặp đại hạn.

Quan viên địa phương theo lệ xin giảm thuế cứu lương, ta xem bản đồ nước xong, chủ động xin lệnh đi Hà Đông.

Kinh kỳ trị sâu dựa đổi giống, Hà Đông cứu hạn lại không thể bê nguyên. Địa phương không phải hoàn toàn không có nước, mà ba kênh cũ bị trang viên hào tộc chặn đứt, ruộng thượng du tưới tràn, bách tính hạ du chỉ có thể chờ mưa.

Ta tới Hà Đông, trước tiên niêm phong các cống chắn nước riêng.

Hào tộc lấy khế ruộng tiên đế ban ra, nói kênh nước cũng ở trong phạm vi trang điền. Ta bảo người treo bản đồ sông ba mươi năm trước trước cửa trang.

"Ruộng có thể ban, sông không thể ban. Ai hạ áp nữa, xử theo tội ngăn cản kênh công."

Đối phương ban đêm phái người phá đê, muốn tạo vỡ đê ép ta chịu trách nhiệm.

Khi tuần kênh, ta phát hiện dưới đất mới xen lau sậy và gỗ vụn, liền biết có người muốn động đê. Bách tính hạ du đã được dời lên chỗ cao từ trước, sau đê cũng đào xong mương thoát nước.

Ban đêm nước xông vỡ đập đất, chảy thẳng vào ruộng hoang bị hào tộc chiếm riêng, cửa kênh cũ chôn dưới đất theo đó lộ ra.

Bách tính thấy cửa kênh, vác cuốc đi phá cống chắn nước riêng, ngăn cũng không được.

Chúng ta sửa lại kênh cũ, thực hiện kê chịu hạn và luân canh đậu mạch. Năm thứ hai Hà Đông vẫn ít mưa, nhưng sản lượng lương lại không giảm nữa.

Khi ta về kinh, Tiết Củ đã bệnh nặng.

Bà nằm trên giường, nửa ngón tay vẫn đặt trên một quyển sổ thủy lợi Hà Đông.

"Làm còn miễn cưỡng xem được." Bà nói.

Đây là lời khen cao nhất bà từng cho ta.

Bà giao thước đồng dùng nhiều năm cho ta. Trên thước khắc đầy thước đo ruộng mẫu, góc cạnh bị mài sáng.

"Ty Nông Thự không phải nơi trồng hoa cho hoàng đế. Sau này ai lấy ruộng bách tính thêm cho mình, ngươi dùng nó đo da mặt hắn."

Ta nhận thước đồng, không nói những lời thương cảm.

Bà ghét nhất người khóc.

Sau khi vào thu, Tiết Củ bệnh mất. Linh đường được đặt ở sân sau Ty Nông Thự, người tới phúng viếng ngoài triều quan còn có nông lại và nông hộ từ các châu chạy tới.

Hoàng đế truy tặng bà làm Tư Nông khanh.

Ta tiếp nhận vị trí của bà.

…

Sau khi ta tiếp nhận chức Tư Nông khanh, trong triều cãi nhau rất lâu.

Có người nói nữ t.ử đứng vào hàng cửu khanh trước giờ chưa từng có; có người nói ta xuất thân nông hộ, không hiểu quy củ triều đường; còn có người lật chuyện cũ ta nghĩa tuyệt, kiện phu, từ chối nuôi con cố nhân, chỉ trích ta tính tình khắc bạc.

Ta không viết văn chương thay mình biện giải.

Ta đặt sổ thu hoạch của kinh kỳ qua các năm, lương thực tồn kho năm hạn Hà Đông, sổ lời lỗ của các trạm giống công và sổ sách các kênh mới sửa lên ngự án.

"Nếu những thứ này không đủ, xin bãi thần. Nếu đủ, liền nghị chuyện tiếp theo."

Chuyện tiếp theo là từng bước đẩy trạm giống công tới các châu, đồng thời ra lệnh rõ rằng lấy mẫu, phong tồn, nghiệm thu giống công do những người khác nhau phụ trách, không ai được một mình nắm trọn mọi khâu.

Hộ bộ vừa thấy phải cấp bạc đã nhíu mày, quan địa phương ngại giám sát vướng tay vướng chân. Phản đối dữ nhất vẫn là lương thương, quy củ mới vừa ban ra, kẽ hở tráo đổi hạt giống liền mất.

Bọn họ thay nhau phản đối.

Ta liền tách sổ ra tính cho họ nghe. Xây trạm phải tốn bạc, nhưng một trận sâu bệnh còn ngốn nhiều tiền cứu tế hơn; nghiệm giống phải nuôi thêm mấy người, vẫn tốt hơn giống hỏng xuống ruộng rồi không thu được một hạt. Lương thương vẫn có thể vận chuyển, chỉ là phải lấy gia sản bảo đảm, xảy ra vấn đề theo giá bồi thường.

Không có đạo lý huyền diệu gì, đều là từng khoản sổ có thể tính toán rõ ràng.

Ngày pháp lệnh cuối cùng được thông qua, trong triều không có tiếng hoan hô. Quan viên phản đối ta sắc mặt rất xấu, người ủng hộ ta cũng chỉ thở dài một hơi.

Qua hơn nửa năm, báo cáo từ các địa phương lần lượt vào kinh.

Túi giống các châu đưa tới đã có dấu niêm phong màu khác nhau, ngoài kho dán lượng xuất nhập mỗi ngày. Trong khu kiểm giống, nữ nhân quấn khăn đầu và nam lại mặc áo đen ngồi sau cùng một chiếc bàn dài, ai nấy cúi đầu chọn hạt giống.

Mùa xuân năm sau, ta về huyện Khánh Bình tuần tra ruộng đồng.

Căn viện rách trước đây đã sửa thành học xá nữ nông lại. Đông sương vẫn hướng mặt trời, nay ở đầy cô nương từ nông thôn tới dự khảo hạch. Họ bày đĩa giống kín bệ cửa sổ, tranh tới đỏ mặt vì một đốm tối trên hạt lúa mạch, tiếng vượt tường viện, nửa con phố đều nghe thấy.

Tóc thím Triệu đã bạc hết, vẫn quản cân ở trạm giống công. Bà lấy chìa khóa mở kho lớn nhất, giống lúa mạch vàng óng chất tới tận xà nhà.

"Giống năm nay sạch lắm." Bà bốc một nắm cho ta xem.

Ta bổ mấy hạt, lại nếm đất ở góc kho.

Hạt lúa mạch chắc mẩy, mắt mầm trong sáng. Đất có mùi tanh ngọt rất nhẹ, độ ẩm vừa phải.

Chạng vạng, ta một mình đi tới nơi bóc bảng năm ấy.

Bức tường dán bảng cũ vẫn còn đó, vữa tường bị mưa xối loang lổ. Cáo thị mới dán tuyển thủy lợi lại, bên dưới vây mấy người trẻ tuổi, trong đó có một cô nương rám nắng. Người giữ bảng hỏi nàng biết chữ không, nàng nói không nhận hết, nhưng nhận được ba mươi sáu loại bùn sông.

Nàng giơ tay bóc cáo thị, động tác vừa nhanh vừa vững.

Ta không tiến lên, chỉ men theo phố dài chậm rãi đi qua.

Gió xuân từ ngoài cửa thành thổi tới, mang theo mùi đất mới cày. Xa xa trạm giống công đang mở kho, cửa gỗ từng cánh từng cánh đẩy ra, bánh xe lăn qua đá xanh, chạy về những châu huyện xa hơn tầm mắt.

Ta nắm thước đồng Tiết Củ để lại, quan ấn vững vàng nằm trong tay áo.

Trời còn sớm, ruộng của vụ sau đang chờ người tới xem.

Toàn văn hoàn.