Ngưu Ái Hà - Chương 1: Trò Hề

Đang giữa kỳ nghỉ hè, Ngưu Ái Hà cùng bố mẹ đang cuốc cỏ ngoài đồng. Kỳ thi đại học đã kết thúc gần một tháng, ngày nào cô cũng ngóng về phía đầu làng, chỉ chờ người đưa thư xuất hiện.

Muốn được đi học, với cô thật sự chẳng dễ dàng gì. Hồi đó, hầu hết con gái trong làng đều sớm nghỉ học để lấy chồng, chỉ có cô, ngày ngày khóc lóc van xin. Bố mẹ không cho đi học, cô liền chặn cửa không cho họ ra ngoài. Việc đồng áng còn chưa làm, còn đang sốt ruột chờ ngoài ruộng, lấy đâu ra thời gian mà dây dưa ở đây. Thật sự hết cách, bố cô là Ngưu Thiết Sơn túm lấy cây chổi đ.á.n.h lên người cô. Cây chổi hết lần này đến lần khác rơi xuống, đ.á.n.h đến khi trên người cô đầy những vết bầm tím, nhưng cô vẫn ôm c.h.ặ.t lấy bố, nhất quyết không buông tay. Hôm nay mà không đồng ý, cô nhất định không để họ ra khỏi cửa.

Thấy con gái cố chấp như vậy, Ngưu Thiết Sơn đành ném cây chổi xuống, tức giận ngồi phịch xuống chiếc ghế tre, uống một ngụm nước. Mặc dù đất nước đã đổi khác từ lâu, cuộc sống nhà họ có khá lên được bao nhiêu đâu?

Nhà Ngưu Thiết Sơn nằm trên mảnh đất cằn cỗi của vùng Thiểm Bắc, cả làng Ngưu gia đều nằm trên mảnh đất cằn cỗi đó. Nơi đây nhìn đâu cũng là những dãy núi đất vàng trùng điệp, những khe rãnh kéo dài về bốn phía. Ngôi làng men theo vách đất mà trải ra, từng cái hang đất được đục sâu vào vách đá. Thành thật mà nói, ở đây chỉ cần tìm được một vách đá thích hợp là có chỗ ở.

Họ đều sống trong hang đất, cửa hang có hình vòm bán nguyệt, mặt tường đất vàng được san phẳng, cửa sổ bằng gỗ dán giấy gai đã ố vàng. Sân được lát bằng đất vàng cứng, tường đất thấp lè tè, đống củi chất ở góc tường, vài cây táo già đứng lẻ loi ngoài sân.

Bước vào trong hang, ta cảm thấy tối hơn hẳn, chỉ nhờ một khung cửa sổ gỗ nhỏ bé mang lại chút ánh sáng. Bốn bức tường là đất vàng nguyên thủy được đục ra, mặt tường gồ ghề thô ráp, một vài góc còn có bụi đất rơi xuống, chất thành từng gờ đất nhỏ.

Phía trong cùng là chiếc giường đất rộng, gần như chiếm mất nửa gian hang. Mặt giường được trát bùn, nhiều chỗ đã bắt đầu nứt nẻ. Trên đó trải một tấm đệm vải thô mỏng đã vá, vài chiếc chăn cũ được gấp ngay ngắn ở một bên. Nhìn kỹ, có chiếc chăn đã lộ cả bông ra ngoài, màu đã ngả vàng đen. Bên cạnh giường còn đặt một chiếc bàn gỗ thấp, các góc đều đã sứt mẻ. Cả nhà bốn người, chen chúc trên một cái giường đất này.

Phía bên cửa sổ của giường có một cái bếp, đó là nơi họ nấu ăn thường ngày. Hố bếp thông với lòng giường đất, mỗi khi mùa đông đến, chỉ cần nhét củi vào là hơi nóng sẽ truyền sang, làm cả giường ấm lên.

Trên tường đóng mấy chiếc đinh, treo mấy chiếc khăn mặt đã bạc màu, mép khăn sờn rách, cùng một chiếc muôi sắt lớn còn tạm gọi là nguyên vẹn. Cán muôi bị khói ám đen kịt. Dưới giá đinh là một hàng sọt tre, thường dùng để đựng thóc, ngô hoặc khoai lang khô vừa thu hoạch. Chỉ có điều lúc này chúng đang trống không, chỉ còn sót lại chút vỏ trấu vụn từ trước.

Ngoài một cái rương ra thì chẳng còn gì nữa. Mấy năm trước, cô phải vừa khóc vừa làm loạn như vậy mới miễn cưỡng để gia đình cho cô học hết cấp hai. Cô đã hứa với bố là học xong cấp hai sẽ không học nữa, nhưng lúc này, cô đang cố gắng giành lấy cơ hội học cấp ba.

“Bố nó ơi, hay là mình vay thêm tiền cho con bé học đi.” Giọng mẹ cô rất rất nhỏ, nhưng vẫn khiến cô thấy được một tia hy vọng. Cô ôm c.h.ặ.t lấy chân bố, gật đầu lia lịa. Cô thật sự rất muốn đi học.

“Tiền vay ở đâu? Vốn dĩ đã nói không cho học cấp hai rồi, vừa mới vay mượn khắp nơi để gom đủ tiền học phí, lấy đâu ra tiền nữa? Thế em trai con không đi học à? Con bé này sao lại ích kỷ thế hả.” Ngưu Thiết Sơn hút một hơi t.h.u.ố.c lào, nhả ra một làn khói xanh đậm, lải nhải.

“Nhưng em trai con còn nhỏ mà, hai năm nữa học cũng không muộn, để con học trước đi. Đợi con học xong kiếm được tiền sẽ nuôi em trai con học.” Ngưu Ái Hà vừa khóc vừa gào lên, giọng đầy uất ức, van xin tha thiết, cố gắng khiến lòng bố mềm lại một chút.

Ngưu Thiết Sơn không nói gì, chỉ rít t.h.u.ố.c lào phì phò. Đợi khi nhả thêm một làn khói đục ngầu, ông mới nói: “Con gái học nhiều như vậy làm gì? Con nhìn nhà người ta xem, con gái sớm nghỉ học, hoặc là lên thành phố làm việc, hoặc là lấy chồng còn đổi được hai ba con dê. Không lấy chồng thì cũng ở nhà làm việc. Con học nhiều sách như vậy, con xem con giúp được gì nào?”

“Con mặc kệ! Con nhất định phải đi học! Tại sao sau này em trai có thể học mãi, còn con thì không được? Con gái thì sao? Con gái cũng có thể kiếm tiền nuôi gia đình! Bố mẹ thiên vị! Đồ ăn ngon không cho con, quần áo mới không mua cho con, ngay cả khi ốm đau mua t.h.u.ố.c cũng dồn hết cho em trai. Con đều nhịn hết rồi, nhưng việc học này con nhất định phải học!” Ngưu Ái Hà vừa khóc vừa gào lên, giọng đầy uất ức.

“Con bé này sao lại ăn vạ thế hả? Trước đây chính con nói, học xong cấp hai sẽ không học nữa, sao bây giờ lại đổi ý? Ai biết được có phải con học xong cấp ba lại muốn học đại học không? Bố mẹ con căn bản không có khả năng đó.”

“Con đảm bảo, học xong cấp ba con sẽ về làm việc, tuyệt đối không nhắc đến chuyện đại học!” Ngưu Ái Hà đứng dậy khỏi nền đất đầy bùn vàng, hòa lẫn nước mắt và bụi đất trên mặt, giơ tay phải lên, nghiêm túc thề: “Nếu thất hứa, thì cả đời này con không lấy được chồng!”

“Ôi ôi ôi, con đừng có gây thêm phiền phức cho bố nữa. Còn không lấy được chồng, không lấy được chồng thì bố lo c.h.ế.t mất.” Ngưu Thiết Sơn gõ cái nồi t.h.u.ố.c lào xuống đế giày, những tia lửa b.ắ.n vào bụi đất, vụt tắt ngay.

“Bố nó ơi, hay là mình chiều con bé một lần này đi.” Hồ Tiểu Hoa từ bên bếp lửa thò người ra, lau vết nước trên tay vào áo, ánh mắt đầy vẻ van xin. “Con Ái Hà nhà mình bướng lắm, đã quyết cái gì thì chín con trâu cũng kéo không lại. Hơn nữa, con gái biết thêm mấy chữ, sau này cũng không đến nỗi chịu thiệt.”

Ngưu Thiết Sơn nghĩ ngợi. Tình cảnh gia đình thật sự eo hẹp, ăn cơm thì còn có thể nuôi được, nhưng đi học thì phải tiêu tiền, thật sự khó vay mượn. Ông đã vay mượn khắp nơi rồi, còn mặt mũi nào đi vay nữa. Nhưng nhìn con bé này cố chấp như vậy, cũng hết cách. Ông liền phất tay khó chịu: “Được được được, chiều con, nhưng nói trước nhé, học xong cấp ba thì về nhà, nhà không nuôi nổi con học đại học đâu. Em trai con sau này còn phải học, lấy vợ, tiêu tiền nhiều lắm, con không được học đại học nữa đâu đấy.”

Ngưu Ái Hà từ khóc chuyển sang cười, vội vàng lau nước mắt trên mặt, gật đầu thật mạnh, sợ bố lại đổi ý: “Biết rồi, biết rồi, con nhất định sẽ ngoan ngoãn nghe lời.”

Ngưu Thiết Sơn đi đến bên cạnh, nhấc cây cuốc đã gỉ lên, vác lên vai. Ngưu Ái Hà vội vàng né sang một bên, mở cửa ra, lúc đó mới để ông già đi qua.

Sau lưng cô, vì quá kích động, cô loạng choạng ngồi bệt xuống ngưỡng cửa, nhìn bố từng bước đi đến cổng sân. “Còn ngẩn ra đó làm gì? Còn không mau ra đồng làm việc kiếm tiền cho con đi học!” Ngưu Ái Hà mười tám tuổi giật mình tỉnh lại, túm lấy cây cuốc nhỏ hơn trong sân, vội vàng chạy ra đồng.

“Chị ơi.” Đứa em trai nhỏ đang chơi trong sân gọi cô. Cô quay lại lườm nó một cái: “Đừng cản đường, đi cho gà ăn đi.” Cảm thấy chưa đủ, cô lại quay đầu khoe khoang: “Chị sắp đi học cấp ba rồi đấy, hừ, học sinh giỏi, hiểu chưa.” Lúc đó cô mới đắc ý, tung tăng chạy ra đồng. Đất vàng dưới chân bị giẫm tung lên, tạo thành từng bông hoa vàng nhỏ, dường như cũng đang reo mừng cho cô.

Quay trở lại hiện tại, Ngưu Ái Hà vẫn đứng trên đám cỏ bờ ruộng. Cô nhìn con đường bắt buộc phải qua để về làng, cô tin chắc mình nhất định sẽ thành công, cho dù thi đỗ mà không đi học!

“Ôi dào, đừng có đi qua đi lại ở đó nữa. Trời nóng thế này, đứng ngoài nắng mãi, phơi đen cả người bây giờ.” Ngưu Thiết Sơn ngồi nghỉ dưới bóng cây, tay nhai một miếng bánh khô. Mấy năm nay nuôi con bé đi học đã khiến ông mệt đến c.h.ế.t. Khuôn mặt đen sạm thô ráp của ông, những nếp nhăn dọc ngang đều đầy bụi đất và sự vất vả của năm tháng.

“Vào đây nghỉ một lát đi.” Giọng Hồ Tiểu Hoa vọng lại. Trời nóng thế này, nắng gắt đến mức muốn nướng chín người ta. Con bé này sao lại không biết tránh đi chứ, đợi ở đâu chẳng phải đợi.

Ngưu Ái Hà không nhúc nhích, ánh mắt vẫn dán c.h.ặ.t vào con đường. Ngưu Thiết Sơn nhìn dáng vẻ Ngưu Ái Hà như vậy, bất lực lắc đầu. Có vài lời ông không biết có nên nói hay không. Con bé này bướng bỉnh lắm, lỡ như lại thi đỗ đại học, lại muốn đi học thì biết làm sao? Ông bực bội ném mạnh miếng bánh khô vừa c.ắ.n một miếng xuống đất, làm bụi đất bay lên mù mịt.

“Ông làm gì thế? Cái bánh này ông không ăn thì ném đi làm gì, lãng phí lương thực.” Hồ Tiểu Hoa xót xa nhặt lên, phủi bụi đất trên đó. Trong nhà này, ngoài việc nấu ăn ra cô có thể làm chủ, những việc khác cô đều không thể quyết định. Vì vậy cô nói chuyện luôn rụt rè, chỉ dám tranh luận với chồng về chuyện nấu nướng.

“Ơ, có người đến rồi!” Ngưu Ái Hà chỉ vào bóng người đang đạp xe ở đằng xa. Từ xa, một người đưa thư đang đạp chiếc xe đạp màu xanh, thân hình méo mó trong làn hơi nóng, dần dần trở nên rõ ràng. Là người đưa thư cho làng.

“Anh ơi, có thư cho em không?” Cô vui mừng nhảy xuống khỏi đám cỏ bờ ruộng, tiến đến bên cạnh người đưa thư.

Người đưa thư Tiểu Lưu phanh lại. “Em tên gì?”

“Ái Hà, Ngưu Ái Hà.” Cô ghé sát lại, lớn tiếng đáp, sợ anh ta không nghe rõ.

Lúc này, tim Ngưu Ái Hà đập thình thịch. Đây là kết quả cô hằng mong đợi. Bao nhiêu năm cố gắng, chẳng phải đều là vì ngày hôm nay sao?

Tay người đưa thư lật nhanh trong chồng thư, cuối cùng cũng tìm thấy: “Ngưu Ái Hà, thư của em.” Người đưa thư đưa tới, thấy cô gái đứng ngẩn ra hồi lâu, bất lực nhét thư vào tay cô, rồi lắc đầu, đạp xe rời đi.

“Mau mở ra xem đi!” Hồ Tiểu Hoa còn sốt ruột hơn cả cô, giật lấy phong bì, run tay xé mở. Chỉ có bố cô im lặng ngồi đó hút t.h.u.ố.c, trong làn khói mờ ảo không nhìn rõ biểu cảm của ông, nhưng có thể đoán được, trong lòng ông rất không bình tĩnh.

“Ôi dào, mẹ ơi, mẹ đâu biết chữ, để con xem!” Ngưu Ái Hà giật lấy tờ giấy, mở ra, ánh mắt vội vàng lướt qua những chữ đó. Khi hai chữ “trúng tuyển” xuất hiện trong mắt cô, cô không thể ngừng nhảy lên! “Con đỗ rồi! Con thật sự đỗ rồi!” Cô giơ tờ giấy lên cao, hai tay run rẩy vì kích động. Nước mắt hòa lẫn bụi đất trên mặt, chảy thành hai vệt rõ ràng.

“Bố, mẹ, con đỗ rồi!” Ngưu Ái Hà vẫn chìm đắm trong niềm vui của riêng mình.

Hồ Tiểu Hoa nhìn Ngưu Thiết Sơn. Ông ngồi đó, điếu t.h.u.ố.c trên tay đã cháy hết từ lâu. Dưới ánh nắng gay gắt, mặt ông đầy mồ hôi, làn da đen sạm bóng lên vì mồ hôi. Nét mặt ông lúc ấy càng khiến người ta không biết nên nói là vui hay buồn.

Ngưu Thiết Sơn đột ngột đứng dậy, chà mạnh mồ hôi trong lòng bàn tay lên ống quần, rồi hừ lạnh một tiếng, chắp tay sau lưng đi về nhà. Ngay cả cây cuốc để đó cũng không quan tâm. Trước đây, ông là người để ý những nông cụ này nhất.

Ngưu Ái Hà thấy bố mất hứng như vậy, liền quay người lại, tự mình tiếp tục reo hò, kéo Hồ Tiểu Hoa xoay mấy vòng tại chỗ. Hồ Tiểu Hoa lúc này cũng không nói được là vui hay buồn, chỉ là mâu thuẫn và giằng xé.

Về đến nhà, bố vẫn mặt mày âm u, sợ cô lại làm loạn. Ông lúng túng làm việc nhà, sàn nhà rõ ràng đã sạch mà vẫn quét lại một lần, đây là không muốn đối mặt với chuyện này.

“Ôi dào, bố ơi, cho bố xem giấy báo trúng tuyển của con này, đây là chuyện vui lớn của nhà mình đấy!” Ngưu Ái Hà đắc ý đưa tờ giấy báo trúng tuyển đó đến trước mặt ông. Con dấu đỏ tươi dưới ánh nắng khiến người ta hoa mắt. Nhưng Ngưu Thiết Sơn không buồn nhìn lấy một cái, cứ thế đi thẳng qua.

“Ngưu Thiết Sơn! Con nói cho bố biết, con không cần bố cho con học đại học!” Ngưu Ái Hà thấy thái độ của Ngưu Thiết Sơn như vậy, lửa giận trong lòng bùng lên, nhưng cô cũng không định học đại học. Cô chỉ muốn cho gia đình biết, cô là con gái, nếu cho cô cơ hội, cô cũng sẽ trở thành một cô gái xuất sắc, cũng có thể là trụ cột của gia đình. Cô muốn chứng minh, cô có thực lực đó! Vậy là đủ rồi.

Nghe con gái gọi thẳng tên mình, Ngưu Thiết Sơn liền vung cây chổi trong tay đ.á.n.h lên m.ô.n.g cô: “Con còn dám gọi thẳng tên bố thử xem!” Cán chổi mang theo tiếng gió rơi xuống, nhưng chỉ quệt một vệt xám trên quần.

Ngưu Ái Hà không tránh, ngẩng đầu bướng bỉnh, hốc mắt đỏ hoe, dán c.h.ặ.t mắt vào mặt bố: “Ngưu Thiết Sơn, con là Ngưu Ái Hà muốn nói cho bố biết, con cũng là con người, cũng có đôi tay, có đầu óc! Nếu bố cho con cơ hội, con cũng có thể làm nên chuyện! Con gái cũng có thể kiếm tiền, cũng có thể làm nên chuyện!”

“Sao nào, vẫn còn trách bố thiên vị hả? Vậy sau này con gả đi rồi, có phải em trai con sẽ gánh vác gia đình không!” Tính khí Ngưu Thiết Sơn vốn nóng nảy, vừa tức lên đã vung chổi đ.á.n.h thêm một cái. Ông cho phép mình thiên vị con trai, nhưng tuyệt đối không cho phép người khác nói ra làm mất mặt ông.

Ngưu Ái Hà đứng đó, không nhúc nhích, mặc cho cây chổi rơi lên người mình. Cô đã nói hết những điều muốn nói, trong lòng cũng không còn gì tiếc nuối. Việc học hành này, vốn dĩ là một tư thế cô muốn chứng minh bản thân, không phải là con đường nhất định cô phải đi. Cô tin rằng, với sự cố chấp và bướng bỉnh ấy, dù đi đến đâu mình cũng có thể sống tốt.

Chỉ là cô không biết, những năm tháng sau này của mình sẽ chẳng hề dễ dàng. Nếu biết trước kết cục, liệu con người có còn chọn con đường mình từng chọn hay không? Còn cô, chắc chắn sẽ vẫn chọn.

“Sau này em trai thế nào con sẽ không quan tâm, nhưng từ nay về sau, con sẽ ra ngoài kiếm tiền, gửi tiền cho bố mẹ, cảm ơn công ơn nuôi dưỡng của bố mẹ.” Ngưu Ái Hà lúc này đã nước mắt đầy mặt. Bao nhiêu năm không chịu cúi đầu, đến lúc này cô mới thật sự bật khóc.

Những lời này khiến Ngưu Thiết Sơn có chút không biết làm thế nào. Ông biết mình đuối lý, nhưng tuyệt đối sẽ không thừa nhận, chỉ có thể trút hết sự bực bội đó lên cây chổi, miệng lẩm bẩm “cứng cánh rồi”, “đồ vô ơn”, nhưng không còn giơ cây gậy lên nữa, đi thẳng vào trong hang.

“Chị ơi, chị đi học đi, em không học nữa, em thích ở nhà chơi.” Đứa em trai bên cạnh, Ngưu Diệu Tổ, chạy đến ôm c.h.ặ.t lấy chân cô, cố gắng ngăn chị tiếp tục cãi nhau với bố mẹ.

“Em biết gì! Chị không cần sự bố thí của em, tránh ra!” Ngưu Ái Hà đẩy mạnh em trai ra, ánh mắt mang theo vẻ quyết tuyệt, như thể muốn trút hết những uất ức và không cam lòng tích tụ mười tám năm nay ra.

Ngưu Diệu Tổ bị đẩy ra, ngã xuống đất bên cạnh. Hồ Tiểu Hoa vội vàng lao tới, ôm con trai vào lòng, xót xa phủi đất trên người nó, quay đầu trừng mắt nhìn Ngưu Ái Hà, giọng the thé đến mức biến dạng: “Con điên rồi à! Đó là em ruột của con!”

“Thấy chưa, mẹ, chỉ cần có chuyện gì liên quan đến em trai, bố mẹ lại sốt ruột quát con, như thể con mới là người ngoài.” Ngưu Ái Hà nhìn cảnh này, trong lòng bị đ.â.m đau nhói. Cô chạy thẳng ra cổng sân, cuộc náo loạn này mới coi như kết thúc.