[trọng Sinh Tn 60] Xưởng Cơ Khí Những Năm 60 - Chương 345

Chị cán bộ Hồng là người lớn tuổi nhất, tự thấy mình phải gánh vác trách nhiệm làm chị cả, mọi việc từ vệ sinh ký túc xá đến giờ giấc sinh hoạt đều do chị sắp xếp. Đỗ Tư Khổ là người đến sau cùng, lại nhỏ tuổi nhất, nên vẫn nghiễm nhiên là "em Út".

Đời sống học đường hoàn toàn khác xa với những gì Tư Khổ tưởng tượng. Những môn chuyên ngành mà cô hằng mong đợi vốn bị coi là "Phong, Tư, Tu" (Phong kiến, Tư bản, Xét lại), nay đều đổi thành "Kết hợp thực tiễn Công nông binh".

Sáng sớm thức dậy phải đọc đồng thanh ngữ lục, rồi tham gia các buổi họp thảo luận chính trị. May thay, khối kỹ thuật vẫn còn sót lại một vài hướng nghiên cứu, bảo lưu được một phần giáo trình. Vốn dĩ cô định học ngành Kỹ thuật cơ khí, nhưng giờ đây lại chuyển sang nhóm "Thực hành Cơ khí và Cơ học". Nội dung học tập đối với cô khá quen thuộc: tham gia bảo trì máy tiện cho công xưởng và phân tích vận hành các công trình thủy điện.

Việc sửa chữa máy móc đối với Tư Khổ đúng là "như cá gặp nước". Cô khiến các thầy giáo và đàn anh trong trường kinh ngạc không thôi, bởi tay nghề của cô sinh viên họ Đỗ này xem ra còn chuyên nghiệp hơn cả họ.

“Đồng chí Đỗ, lát nữa nhóm mình đi lắp ráp đài thu thanh bán dẫn, đồng chí có muốn đi cùng không?” Một bạn học bên nhóm kỹ thuật điện t.ử rủ rê.

“Được chứ ạ.”

Tư Khổ đến đây chỉ giữ vững một nguyên tắc: học được gì thì cứ học cho bằng hết. Chương trình hiện giờ khá ít, hễ "dự thính" được môn nào là cô đi ngay, thậm chí cả nhóm sáng tác tranh cổ động của khoa Văn học với chủ đề "Văn nghệ Cách mạng" cô cũng theo học cho biết. Kỹ năng dắt lưng càng nhiều càng tốt, chẳng thiệt đi đâu mà thiệt. Hơn nữa, trường đang trong trạng thái "vừa học vừa nghỉ", thời gian rảnh rỗi của cô nhiều vô kể.

Thời gian thấm thoát trôi mau, đến giữa tháng Chín, nhà trường bắt đầu chuẩn bị cho lễ Quốc khánh mùng 1 tháng 10. Trường tổ chức biểu diễn văn nghệ, Tư Khổ tham gia vào đội hợp xướng. Tuy chỉ tập tành vài buổi, nhưng nhờ ngoại hình sáng sủa, cô được xếp đứng ngay hàng đầu. Nhờ chọn bài hát hay, tiết mục hợp xướng của họ đạt giải Nhì. Mỗi người không chỉ có bằng khen mà còn được phát một cuốn sổ tay bìa cứng làm kỷ niệm.

Sau Quốc khánh, tháng Mười trôi qua càng nhanh hơn.

“Đồng chí Đỗ, có thư của đồng chí này.”

Tư Khổ vội vàng đi nhận thư. Từ khi lên Thủ đô, cô chỉ gửi thư cho hai người bạn là Phượng Mẫn và Tú Hồng, đề địa chỉ ở trường đại học. Còn về phần người nhà, cô vẫn chưa gửi lá thư nào về. Nếu gửi cho anh Ba, e là bố mẹ sẽ nhận được, nghĩ đi nghĩ lại cô lại thôi. Còn về phía đứa em thứ Năm thì ở quá xa. Riêng anh Cả và anh Hai, cô dự định đợi đến Tết sẽ gửi ít đặc sản Thủ đô về biếu, như bánh kẹo hay vịt quay, để xem có cách nào gửi được không. Còn hiện giờ, cô vẫn dồn toàn tâm toàn ý vào việc học.

Tư Khổ định thần lại, mở lá thư ra xem.

Dư Phượng Mẫn kể toàn những chuyện vụn vặt thường ngày. Chẳng hạn như khu tập thể nữ công nhân, bà quản lý mới tên là Yến Hồng vốn tính tình hiền lành, nhưng từ khi xưởng tuyển đủ người, quân số trong ký túc xá tăng gấp đôi, tầng một phải dọn dẹp để kê thêm giường bạt. Người đông thì lắm chuyện, cãi cọ như cơm bữa. Giờ bà quản lý Yến thay đổi hẳn, mặt lúc nào cũng hầm hầm, ai mà làm loạn hay cãi vã là bà quát tháo ầm ĩ, dọa báo cáo lên cấp trên mới trị được đám đông.

Lại chuyện cô Bàng Thanh Yến ở nhà ăn, trước kia làm tạp vụ, nay đã trở thành đồ đệ của đầu bếp Bành, đang học nấu ăn. Cô nàng đang ra sức luyện tay d.a.o, nhưng vì sức yếu nên cứ cách mấy ngày tay lại bị cứa chảy m.á.u, số lần chạy sang trạm xá của xưởng không phải là ít. Tất nhiên, Thanh Yến vốn thân với Viên Tú Hồng, nên việc chạy qua đó thường xuyên biết đâu cũng là để hàn huyên với bạn cũ.

Trong thư còn nhắc đến hai mươi cái tin đồn thất thiệt chưa kiểm chứng: Người vợ cũ đã ly hôn của Tổng công trình sư Đinh dẫn theo con gái quay trở lại, xem chừng là muốn gương vỡ lại lành. Chuyện cuối cùng Phượng Mẫn nhắc tới là có người nhà của Tư Khổ đến xưởng tìm việc, nhưng xưởng đã đủ người nên không nhận. Phía nhà máy nói với người nhà cô rằng Đỗ Tư Khổ đã được điều động sang xưởng khác làm việc. Phượng Mẫn cố ý kể chuyện này để Tư Khổ biết đường mà lần, Tết này có về nhà thì đừng để bị hớ.

Lại là người họ hàng nào đây? Đến xưởng sửa chữa tìm việc? Tư Khổ nhẩm tính một vòng đám bà con họ Đỗ, xem đi xét lại thì chỉ có nhà cô Út là khớp nhất. Đọc xong thư của Phượng Mẫn, cô lại mở thư của Viên Tú Hồng. Thư của Tú Hồng ngắn gọn hơn, chẳng có chuyện gì quan trọng. Cũng phải, Tư Khổ rời xưởng chưa đầy một tháng, lấy đâu ra lắm chuyện mới lạ đến thế.

Tại một binh đoàn ở Tây Bắc.

Mợ Hai nhận được bưu kiện gửi từ thành phố Dương, bên trong có ít tiền và mấy loại t.h.u.ố.c: cao dán, t.h.u.ố.c trị sẹo, t.h.u.ố.c bôi mau lành vết thương. Địa chỉ gửi là từ bưu điện, nhưng tên người gửi lại là Đỗ Tư Khổ.

Là con Tư gửi tới. Đi kèm bưu kiện còn có một lá thư, thư không dài nhưng lời lẽ khẩn thiết, từng chữ đều chứa chan sự quan tâm. Mợ Hai thấy Tư Khổ đúng là đứa trẻ có lòng, chẳng bù cho bà cô Út ở nhà, đối với anh Hai là Đỗ Hữu Quân chẳng thèm hỏi han một câu, đừng nói là điện thoại, ngay cả một lá thư thăm hỏi cũng không có.

“Ông Quân ơi, thư của ông này.” Mợ Hai đưa thư cho chú Hai, rồi lấy t.h.u.ố.c trong bưu kiện ra: “Miếng cao dán này tôi ngửi thấy mùi giống loại mẹ hay dùng, lát nữa tôi mang cho bà một ít.”

“Được.” Chú Hai thấy thư của con Tư gửi thì mỉm cười: “Con bé này ít nói, mà lại là đứa có tâm nhất.”

Ông vừa từ cõi c.h.ế.t trở về, tuy đã bình phục nhưng sức khỏe giảm sút nhiều. Sau này không thể theo đơn vị hành quân khắp nơi được nữa, chỉ có thể ở lại bệnh viện quân y ngồi phòng khám, xem bệnh cho anh em. Cuộc sống xem ra cũng nhàn nhã hơn.

Mợ Hai tiếp lời: “Đúng thế, mấy đứa nhỏ nhà anh Cả đều được dạy bảo tốt. Như thằng Đỗ Vũ đấy, nửa đầu năm nghe tin chú Hai gặp nạn là lập tức chạy sang ngay, chạy vạy lo toan đủ thứ.” Cái ơn ấy mợ Hai vẫn ghi lòng tạc dạ. Mợ còn bảo: “Thằng Hai vẫn chưa cưới vợ nhỉ, sau này nó lấy vợ, nhà mình nhất định phải mừng cái phong bì thật lớn mới được.”

Nguyên lai mợ Hai còn định làm mai cho Đỗ Vũ, nhưng Đỗ Vũ đã đ.á.n.h tiếng là có đối tượng rồi, nên mợ Hai mới từ bỏ ý định đó.

Đang nói chuyện thì bà nội Đỗ bước vào. Mợ Hai cười, đưa miếng cao dán qua: “Con Tư gửi về đấy ạ.”

Bà nội ngẩn người một lát. Mợ Hai lại nói: “Nó còn gửi bao nhiêu là t.h.u.ố.c quý nữa.” Mợ đưa cho bà xem, số cao dán Đỗ Hữu Quân cũng cần dùng nên mợ Hai tự giữ lại một ít. Bà nội nhìn đống t.h.u.ố.c, ánh mắt lộ vẻ phức tạp.

Tại nhà họ Đỗ, thành phố Dương.

“Anh Cả, em nghe nói con Tư không làm ở xưởng sửa chữa nữa, chuyện này anh có biết không?” Đỗ Đắc Mẫn dọn đi chưa đầy nửa tháng lại vác xác quay về.

Cha Đỗ đương nhiên không biết, ông nào có nghe phong thanh gì đâu.

“Không thể nào, nó không làm ở xưởng thì sao lại không về nhà?” Mẹ Đỗ không tin.

“Người ta bảo nó được điều động sang xưởng khác rồi.” Đắc Mẫn tự nhiên ngồi xuống, lần này bà ta về không mang theo con. Thằng con lớn của anh Trình đã mười hai tuổi, biết việc rồi, giờ đã có thể giúp trông em.

Mẹ Đỗ hỏi: “Xưởng nào?”

“Thì cái đó em mới không biết đấy chứ.” Đắc Mẫn quay về chính là để nói chuyện này.

Còn việc ở lại qua đêm thì mẹ Đỗ nhất quyết không đồng ý. Lần trước Đắc Mẫn lì lợm ở lì nhà họ Đỗ gần hai tháng mới chịu đi, ăn ở dầm dề mà lão Trình kia cũng da mặt dày thật, về sau chẳng đưa nổi một xu tiền sinh hoạt phí. Đỗ Đắc Mẫn rốt cuộc cũng chỉ "ké" được bữa cơm tối rồi phải đi.

Đỗ Lão Tam hôm nay tăng ca nên về muộn.

“Lão Tam, cô Út bảo con Tư chuyển sang xưởng khác làm rồi, con có biết không?” Mẹ Đỗ vội hỏi: “Có phải nó lại sang xưởng máy kéo không?”

Điều động? Chuyện này không đúng, con Tư được xưởng tiến cử đi học đại học cơ mà. Đỗ Lão Tam lòng đầy nghi hoặc, sao phía xưởng sửa chữa lại nói như vậy? Hay là chuyện đi học đại học bị hỏng rồi? Con Tư buồn bực nên bỏ đi chăng?

“Mẹ, đợi con được nghỉ, con sẽ sang xưởng sửa chữa hỏi cho ra nhẽ.” Giờ chính Đỗ Lão Tam cũng thấy không chắc chắn nữa. Nghĩ lại thì, nếu con Tư thật sự đi học đại học, sao chẳng thấy nó gửi thư từ gì về cho anh? Ở trường tốt xấu thế nào cũng phải báo một tiếng chứ? Hay là bị điều động thật, không được đi học nên xấu hổ không dám viết thư về nhà?

Tháng Mười Một.

Mùa đông ở Thủ đô đến sớm hơn. Đỗ Tư Khổ đã phải khoác lên mình lớp áo dày cộm. Khi trời trở lạnh, các tiết học thực hành ngoài trời giảm bớt, nhà trường bắt đầu tổ chức cho các giáo viên lên lớp giảng dạy trong phòng.

Các thầy cô cũng chẳng dám giảng theo sách giáo khoa cũ, toàn lấy danh nghĩa "tiết học kỹ thuật" để l.ồ.ng ghép thêm kiến thức chuyên môn, ví như Thiết kế máy hay Vẽ kỹ thuật. Họ thường đợi những học sinh trình độ kém hoặc không mặn mà với việc học ra về hết mới bí mật giảng giải. Đối với những học sinh "nhiệt huyết hừng hực", mở miệng ra là ngữ lục, suốt ngày chỉ mải mê tham gia các buổi đấu tố, các thầy tuyệt đối không bao giờ dây vào.

Trong mắt thầy cô, Đỗ Tư Khổ thuộc diện học sinh ngoan, kín tiếng, đặc biệt là có thiên phú về cơ khí, tiếp thu nhanh mà tay nghề lại giỏi. Từ việc sửa chữa máy kéo đến lắp ráp bán dẫn, đồng chí Đỗ luôn đứng hàng nhất nhì trong lớp. Suất sinh viên ưu tú cuối năm chắc chắn sẽ có phần của cô.

“Đồng chí Đỗ, muộn thế này rồi vẫn còn xem sách à?” Chị cán bộ Hồng cùng phòng bước tới: “Đang xem sách gì thế?”

Miệng thì hỏi, nhưng thực chất là đi kiểm tra tư tưởng. Tư Khổ đưa cuốn sách qua, chị Hồng nhìn lướt qua tựa đề: “Những điều cần lưu ý khi bảo trì máy kéo”. Máy kéo là máy móc phục vụ nông nghiệp, là sách tốt, có thể xem được.

Chị Hồng mỉm cười trả lại sách: “Giác ngộ của đồng chí Đỗ rất cao, mọi người cần phải học tập đồng chí.” Muốn thu hoạch lương thực thì cần máy kéo, sửa máy kéo là việc trọng đại. Chị Hồng còn dặn thêm: “Hôm nay có mấy bạn học mới xem sách cấm bị bắt quả tang, phải viết bản kiểm điểm một ngàn chữ đấy. Các em phải ghi nhớ, đừng để phạm sai lầm.”

Tư Khổ cùng hai người còn lại đồng thanh vâng dạ. Đêm đó, nằm trên giường ký túc xá, Tư Khổ thầm nghĩ: Chẳng lẽ ba năm trời cứ phải trôi qua như thế này sao?

Vài ngày sau, Tư Khổ lại nhận được thư từ xưởng sửa chữa do Viên Tú Hồng gửi, nhưng bên trong lại kẹp thêm một lá thư của Đỗ Lão Tam. Anh Ba hỏi rốt cuộc cô đi học đại học hay là bị điều động đi xưởng khác? Anh đã sang xưởng hỏi, nhưng người ta nghe danh là người nhà của Đỗ Tư Khổ thì vẫn đưa ra câu trả lời y hệt lần trước: Đồng chí Đỗ được điều động đi xưởng ngoài, đi đâu thì không rõ.

Anh Ba rất sốt ruột, may mà sau đó nhớ ra đám bạn của cô. Dư Phượng Mẫn hôm đó không có mặt, nên anh tìm đến Viên Tú Hồng. Tú Hồng nghĩ Tư Khổ không nói thật với gia đình chắc có nỗi khổ riêng nên cũng giữ kín, chỉ bảo anh Ba cứ viết thư đi, cô sẽ gửi giúp.