Thập Niên 60: Xuyên Về Thời Bao Cấp Làm Vợ Đại Lão - Chương 7: Nấm Đông

Nghiêm Tuyết quả thực có ý định lên trấn một chuyến, để báo cho Đơn Thu Phương biết cô đã gặp được người, giúp dì ấy yên tâm, tiện thể thăm thằng bé Đại Cường bị ngã xuống nước hôm qua.

Sở dĩ cô không lên lịch ngay hôm nay là vì lạ nước lạ cái, đến giờ tàu chạy cũng chẳng rõ.

Nếu không phải vướng bận chuyện tráng bánh thì vợ Lưu Đại Ngưu đã dẫn cô đi cùng. Ngặt nỗi bà ấy bận không dứt ra được, đành phải chạy đi hỏi thăm một vòng, nhờ vả một ông lão cũng lên trấn bán đồ: "Con bé Xuân Thái nhà tôi lần đầu đi trấn, nhờ bác Vương để mắt giúp cháu nó một chút."

Ông lão cũng đeo gùi trên lưng, chiếc áo bông cũ kỹ đã ngả màu đen được thắt c.h.ặ.t bằng một sợi dây lưng, nghe vậy liền nhận lời ngay: "Được rồi."

Lưu Xuân Thái thở phào nhẹ nhõm. Dù sao cũng là trẻ con, niềm vui sướng hiện rõ trên khuôn mặt cô bé, nhất là khi đoàn tàu nhỏ chạy đến, cô bé cùng ông Vương và Nghiêm Tuyết đều đã lên tàu.

"Nghe mẹ em bảo chị là bà con của anh Kỳ Phóng, người nhà chị ai cũng đẹp như chị ạ?" Trên đường đi, cô bé tò mò hỏi Nghiêm Tuyết.

"Chắc thế, bố mẹ và em trai chị đều ưa nhìn cả." Nghiêm Tuyết mỉm cười đáp chuyện, "Chị thấy em cũng xinh xắn lắm mà."

"Sao xinh bằng chị được? Tóc em từ bé đã vàng hoe thế này rồi." Lưu Xuân Thái buồn bã giật giật đuôi tóc khô xơ.

Thời buổi này ăn uống thiếu thốn, đừng nói đến chuyện tóc xơ rối chẻ ngọn, mười đứa trẻ thì có đến năm sáu đứa tóc vàng hoe, nuôi đến mười mấy tuổi vẫn chẳng khá hơn.

"Nhà cháu thế là tốt chán rồi, bố cháu ít ra còn biết săn b.ắ.n, kiếm được chút thịt rừng, chứ tóc con nhà khác còn tệ hơn cháu nhiều." Ông Vương ngồi bên kia lối đi chen vào một câu.

Nghiêm Tuyết thuận miệng hỏi thăm chuyện săn b.ắ.n: "Bây giờ vẫn cho phép săn b.ắ.n ạ? Lâm trường không quản lý sao?"

"Cho chứ, sao lại không?" Lưu Xuân Thái nhanh nhảu đáp, "Trên núi nhiều thú dữ lắm, mình không săn thì ban bảo vệ lâm trường cũng phải săn, nếu không năm nào cũng có người bị thương, thú rừng còn xuống phá hoại hoa màu của đội nông nghiệp nữa."

Xem ra thời này chưa cấm s.ú.n.g đạn gắt gao như đời sau, lợn rừng các loại cũng chưa khan hiếm đến mức trở thành động vật được bảo vệ cấp quốc gia.

Nghiêm Tuyết lại nhìn cái gùi của cô bé: "Em định bán gì thế? Nấm hay mộc nhĩ? Chắc không phải là da thú săn được chứ?"

"Là nấm đông ạ. Da thú thì ông nội với bố em đi bán, họ bảo em còn nhỏ, không biết giá cả, dễ bị người ta lừa."

Kể cũng phải, nấm các loại đều có giá chung, cứ theo đó mà bán. Còn da thú thì phải xem kích thước, xem chất lượng, cùng một loài động vật nhưng giá cả có thể chênh lệch một trời một vực.

"Thế cũng giỏi lắm rồi, trời lạnh thế này chẳng mấy ai chịu ra ngồi ở cái chợ cóc đâu."

Nghiêm Tuyết hiểu rõ trẻ con rất cần được động viên. Quả nhiên, Lưu Xuân Thái bình thường chắc ít được nghe những lời như thế, mặt đỏ bừng lên: "Em cũng mới đi lần đầu thôi ạ. Với lại nấm này phải bán trước Tết, người ta mua về để Tết hầm gà, chứ ngày thường chẳng mấy ai nỡ bỏ tiền mua."

Có lẽ trước Tết đúng là thời điểm vàng để bán nấm, đến chợ cóc trấn Trừng Thủy, bày đồ trong gùi ra mới thấy, ông Vương cũng đến bán nấm đông.

Loại nấm này sản lượng ít, ăn rất ngon, là loại đắt nhất trong các loại nấm. Chỉ có điều làm khô rất hao, mười hai cân nấm tươi mới được một cân nấm khô.

Một già một trẻ, mỗi người một sạp nhỏ. Nghiêm Tuyết thấy mình ở đây cũng chẳng giúp được gì, bèn chào một tiếng rồi rời chợ đi tìm Cung tiêu xã (Hợp tác xã mua bán).

Đơn Thu Phương trời lạnh giá thế này còn ra ga đợi cô, lại còn định đưa cô đi lâm trường xem mắt, về tình về lý cô không thể đến nhà tay không. Huống hồ con trai dì ấy hôm qua ngã xuống hố băng, giờ chắc chắn đang ốm, cảm sốt là còn nhẹ.

Khác với cấp huyện trở lên còn phân ra cửa hàng bách hóa, cửa hàng lương thực thực phẩm, cửa hàng rau quả phó thực phẩm, ở trấn thì tất cả mọi thứ đều bán trong Cung tiêu xã. Từ bánh kẹo, đồ dùng sinh hoạt lặt vặt, giày tất, cho đến cả công cụ ngũ kim như dây sắt, xẻng sắt cũng có.

Nghiêm Tuyết dạo một vòng, cuối cùng mua hai hộp đồ hộp trái cây. Theo địa chỉ bà cô đưa trước khi đi, cô tìm đến nhà Đơn Thu Phương nhưng không gặp được dì ấy.

"Sáng dậy anh Đại Cường lại sốt, dì Thu Phương đưa anh ấy đi bệnh viện tiêm rồi ạ." Cô bé trượt băng hôm qua đang chơi ngoài cửa.

Cửa nhà Đơn Thu Phương không khóa, còn hai đứa nhỏ nữa đều gửi nhờ mẹ cô bé nhà đối diện trông giúp. Nghiêm Tuyết hỏi giờ dì ấy đi, rồi đứng đợi trước cửa một lúc.

Tiếc là gần một tiếng đồng hồ trôi qua, mẹ con Đơn Thu Phương vẫn chưa về. Nghiêm Tuyết lo lắng cho Lưu Xuân Thái đang bán hàng ở chợ cóc, đành để đồ vào trong nhà, nhờ mẹ cô bé đối diện đang giặt quần áo chuyển lời giúp: "Nhờ cô nhắn lại là cháu đã gặp được người rồi, bảo dì ấy yên tâm, hôm nào rảnh cháu sẽ quay lại thăm."

Không ngờ đi đi về về chỉ hơn một tiếng đồng hồ, khi quay lại chợ cóc, Nghiêm Tuyết thấy Lưu Xuân Thái đang cãi nhau với ông Vương.

Trước khi đi hai người còn hòa thuận, giờ đây một người đứng phẫn nộ, mặt đỏ gay, mắt còn đỏ hơn; một người thì bình chân như vại, hai tay xỏ trong ống tay áo bông, làm như đối phương đang gây sự vô lý.

"Ông đã hứa với mẹ cháu là sẽ trông nom cháu, ông không trông nom thì thôi, sao ông còn cướp khách của cháu?" Giọng cô bé lanh lảnh đến lạc cả đi.

Ông Vương mí mắt cũng chẳng thèm nhướng lên: "Đồ của mày không tốt, không bán được thì trách ai?"

"Ai bảo đồ của cháu không tốt? Đó đều là nấm cháu với mẹ nhặt hồi mùa thu rồi phơi đấy!"

Nghiêm Tuyết đứng ngoài nghe một lát, chưa vội vào can ngăn, mà tìm một người bán hàng gần đó cũng đang hóng chuyện, hỏi nhỏ: "Đồng chí ơi, có chuyện gì thế ạ?"

Hóng hớt  đúng là bản năng chung của nhân loại, cô vừa hỏi, người kia liền tuôn ra một tràng như dốc ống tre đổ đậu.

Hóa ra ông Vương miệng thì hứa ngon ngọt là sẽ giúp vợ Lưu Đại Ngưu trông nom Lưu Xuân Thái, nhưng hễ có ai đến mua nấm, ông ta lại bảo nấm của Lưu Xuân Thái không ngon, là nấm quá lứa (qua tiết Tam Phục), muốn mua thì mua của ông ta.

Thời này không có chất bảo quản, mùa đông thì không sao, nhưng nấm cứ qua tiết Tam Phục là dễ sinh sâu mọt, tự nhiên chẳng ai muốn mua của Lưu Xuân Thái nữa. Cô bé ban đầu còn nhịn vì nể ông ta là người lớn, nhưng sau khi bị cướp khách liên tiếp ba bốn lần, cuối cùng không chịu nổi mà bùng nổ.

Chủ sạp kia nói xong chép miệng: "Lão già kia cũng thật là, bắt nạt một con bé ranh làm gì? Cả buổi sáng, nó mới bán được có hai lạng."

Nấm khô chỉ một nắm nhỏ ngâm ra đã được rất nhiều, thường người ta chỉ mua hai ba lạng một lần, tính ra cả nửa buổi sáng Lưu Xuân Thái mới bán được một khách.

Mà tiền vé tàu hỏa đi về mất tám hào, nếu bán được ít quá thì chuyến này coi như lỗ vốn.

Thấy cô bé bắt đầu quệt nước mắt, Nghiêm Tuyết rút khăn tay trong túi ra, bước tới đưa cho em: "Lau đi em, mình đổi chỗ khác bán."

"Sao ông ta không đổi chỗ khác đi!" Lưu Xuân Thái vẫn ấm ức không chịu.

Nghiêm Tuyết chỉ cười: "Sáng ra em dẫm phải bãi phân, em không mau đổi chỗ đi lau cho sạch, lại cứ đứng lì trong đó làm gì?"

Cách ví von này nghe hả dạ và thú vị hơn nhiều so với kiểu "chó c.ắ.n em một cái chẳng lẽ em quay lại c.ắ.n nó".

Ngay lập tức có người bên cạnh bật cười, Lưu Xuân Thái nghe vậy cũng quên cả khóc. Chỉ có ông Vương mặt mày sa sầm như vừa nuốt phải thứ gì đó.

Nghiêm Tuyết cúi xuống giúp cô bé thu dọn sạp hàng: "Mình đổi chỗ khác, chị đảm bảo em sẽ bán chạy hơn, kiếm được nhiều tiền hơn ông ta."

Nghe câu này, ông Vương cười khẩy: "Con ranh con chắc còn chả phân biệt được nấm đông với nấm trăn khác nhau chỗ nào đâu nhỉ? Khẩu khí lớn gớm."

"Cháu biết mấy cái đó làm gì?" Nghiêm Tuyết chớp mắt vô tội, giọng điệu từ đầu đến cuối không hề tức giận, "Cháu chỉ cần biết sự khác biệt giữa người và vật là được rồi."

Lưu Xuân Thái còn nhỏ chưa hiểu hết hàm ý sâu xa, nhưng những người xem náo nhiệt xung quanh lại được trận cười nữa.

Cô gái này tuổi không lớn mà tính tình đáo để, mở miệng ra là châm chọc, mắng người không cần dùng một từ tục tĩu nào.

Tuy không hiểu nhưng cũng không ngăn cản được sự tin tưởng của Lưu Xuân Thái dành cho Nghiêm Tuyết lúc này. Cô bé nhanh nhẹn thu dọn đồ đạc, xách gùi lên đi theo Nghiêm Tuyết sang phía bên kia chợ.

Nhìn hai người bày biện lại sạp hàng ra vẻ chuyên nghiệp, ông Vương hừ lạnh với bộ mặt đen sì: "Đến rao hàng còn không biết, tao chống mắt lên xem chúng mày bán kiểu gì."

Lưu Xuân Thái không biết rao hàng, chủ yếu vì còn nhỏ và hay xấu hổ, nhưng Nghiêm Tuyết kiếp trước lại là người lớn lên ở chợ cùng bố.

Hồi đó bố Nghiêm Tuyết mất việc, lại gặp t.a.i n.ạ.n phải cưa một chân, không tìm được việc làm, ông phải dùng xe ba bánh dành cho người tàn tật chở hàng ra chợ bán để nuôi cô ăn học, nuôi cô khôn lớn.

Sau này gia đình lại gặp biến cố, Nghiêm Tuyết cũng phải lăn lộn ở chợ nửa năm trời mới gom góp được chút vốn liếng để làm ăn.

Vừa đổ đồ ra, cô liền bảo Lưu Xuân Thái: "Hai chị em mình lựa một chút, nhặt những cây nấm to nhất ra, chia làm hai đống."

"Nhặt ra làm gì ạ?" Lưu Xuân Thái tuy không hiểu nhưng vẫn làm theo lời chị.

Nghiêm Tuyết: "Lát nữa mình sẽ bán với giá khác nhau."

Nghiêm Tuyết đã quan sát rồi, nấm đông của Lưu Xuân Thái chất lượng không hề thua kém ông Vương, thậm chí còn nhỉnh hơn một chút. Nhưng cái "hơn" đó không rõ ràng, lại lẫn lộn nhiều cây nấm nhỏ, không nhìn kỹ thì không nhận ra. Chắc người mua mở hàng cho cô bé lúc nãy cũng là người tinh mắt mới nhận ra sự khác biệt.

Hai người nhanh ch.óng phân loại xong, cô để đống nấm to ra phía trước, đống nấm nhỏ cho vào bao tải để ở chỗ khuất dưới chân.

Vừa chia xong, có người đi ngang qua sạp, lập tức phát hiện ra sự khác biệt về hình thức của nấm đông: "Nấm này bán thế nào cô?"

"Ba đồng tư một cân." Nghiêm Tuyết không chớp mắt tăng giá thêm hai hào.

Khách hàng quả nhiên thắc mắc: "Không phải ba đồng hai à? Tôi thấy người khác đều bán ba đồng hai mà."

Lưu Xuân Thái cũng ngơ ngác không hiểu, nhưng ngay sau đó cô bé đã được chứng kiến Nghiêm Tuyết "chém gió", à không, tiếp thị sản phẩm đỉnh cao như thế nào.

Nghiêm Tuyết bốc mỗi đống một nắm nấm, đặt cạnh nhau so sánh: "Loại ba đồng hai bên cháu cũng có, nhưng không ngon bằng loại này. Mấy cây phía trước này đều là nấm đầu mùa (nấm đợt một), thời gian sinh trưởng dài, hương thơm chưa bị bay hơi đã được hái, ăn ngon mà nhìn cũng đẹp, dù là màu sắc hay vân nấm đều thích hợp để biếu tặng hơn."

Không sợ không biết hàng, chỉ sợ hàng so hàng. Nghiêm Tuyết vừa so sánh hai nắm nấm, sự khác biệt lập tức hiện rõ mồn một, vị khách kia lộ rõ vẻ do dự: "Không bớt chút được à?"

"Vậy bác mua loại này đi ạ, mùi vị có thể kém hơn chút xíu, nhưng ăn không kỹ cũng không nhận ra đâu." Nghiêm Tuyết dứt khoát bỏ nắm nấm loại xịn trở lại.

Nhưng cô càng nói thế, mắt vị khách càng dán c.h.ặ.t vào đống nấm xịn, cuối cùng chốt hạ: "Thôi lấy loại này đi, cân cho tôi hai lạng."

Đằng nào một lạng cũng chỉ chênh có hai xu, đã mua được đồ ngon thì ai còn muốn mua loại kém hơn một bậc chứ.

Thế là Lưu Xuân Thái nhanh ch.óng cân hàng, thu tiền, còn Nghiêm Tuyết giúp gói lại bằng giấy báo cũ: "Bác cứ yên tâm, nấm nhà cháu đảm bảo ngon tuyệt, không ngon bác cứ quay lại tìm bọn cháu."

Thực tế thì bán xong hôm nay, hai người có quay lại bán nữa hay không còn chưa biết, tìm đâu ra người mà bắt đền?

Thế nhưng vị khách nghe xong lại càng thêm hài lòng, mua xong còn chưa đi ngay mà đứng lại tán gẫu vài câu.

Con người ta thường có tâm lý đám đông, chỉ cần thấy có người mua, hay thậm chí chỉ là hỏi giá, người khác cũng sẽ tò mò dừng lại hỏi một câu. Chẳng mấy chốc, Nghiêm Tuyết và Lưu Xuân Thái đã bán được phần thứ hai.

Cũng không phải không có người tiếc rẻ mấy xu lẻ, Nghiêm Tuyết tinh ý nhận ra khách thực sự chê đắt liền đổi giọng: "Bác mua về nhà ăn thì lấy loại này cũng được. Thực ra nó chỉ bé hơn thôi, nhìn không đẹp mắt bằng, chứ ăn vào cũng chẳng khác biệt mấy, lại kinh tế, hầm cả nồi to cũng không xót ruột."

Và thế là Lưu Xuân Thái trố mắt nhìn cô bán vèo được ba lạng nấm loại ba đồng hai...

Cô bé tròn mắt kinh ngạc: "Chị Nghiêm Tuyết, chị giỏi quá! Ông Vương bán hàng cũng không nhanh bằng chị!"

Dù sao đây cũng là lần đầu cô bé ra chợ cóc, ngoài ông Vương ra thì chẳng có ai để so sánh.

Nhưng sự ngưỡng mộ của cô bé là thật lòng 100%, không kìm được khoác tay Nghiêm Tuyết thủ thỉ: "Hay là chị làm chị dâu em đi. Em có ông anh trai, hơn chị có mấy tuổi thôi."

Mới giúp bán được tí nấm mà đã định bán đứng cả anh trai, tình cảm anh em nhà này thật cảm động.

Nghiêm Tuyết dở khóc dở cười, đang định nói gì đó thì khóe mắt liếc thấy một bóng người: "Cái ông Vương kia tới rồi kìa."